Summio

YouTube videosu

Tarihin Akışını Değiştiren Tesadüfler ve Hatalar

Bu sayı, tesadüfi rastlantılar, aptalca hatalar ve hatta birilerinin absürt kararlarının insanlık tarihinin akışını nasıl kökten değiştirdiğine dair hikayelerle dolu bir hazine sandığı adeta.

41 dk okuma

Mevcut diller

Özet önizlemesi

Tarihi Değiştiren Hatalar, Kazalar ve Şans Eseri Gelişmeler: Görünmez Güçler

Selam dostlar! Hayatımızda, ne kadar düzenli ya da ne kadar karmaşık olursa olsun, hep iki şeye yer vardır. İlki, tabii ki, lezzetli bir şeyler eşliğinde içilen sıcak bir çay ve 'Другой истории' kanalındaki videolara gelen beğeniler. İkincisi ise, hepimizin bildiği o eski, tanıdık 'baraka' hali. Yani karmaşa, aksilikler, hatalar. İnsanlık tarihi boyunca hiçbir önemli olay, bu karmaşadan nasibini almadan tamamlanmamıştır. Ve çoğu zaman, tam da bu baraka, yapılan hatalar ya da sadece absürt tesadüfler, medeniyetimizin gidişatını tanınmayacak kadar değiştirmiştir. Bu yüzden çaylarınızı demleyin, arkanıza yaslanın ve hazırlanın. Sizinle birlikte, insanlık tarihinde barakanın, hataların ve tesadüflerin rolü üzerine, adeta 'ayıp derecede büyük' bir bölüm için yola çıkıyoruz. Geçenlerde kanalda, Antik Mısır'ın nasıl ayakta kalabileceği ve bunun sonuçlarının neler olabileceği hakkında bir video yayınladık. İzlemenizi şiddetle tavsiye ederiz. Bugünkü konumuz ise, belki de tüm bir medeniyetin, tek bir aptalca kehanet tavsiyesi yüzünden nasıl ortadan kaybolduğuna dair bir hikaye.

Mısır'dan Pers'e: Kaçırılan Ticaret İmparatorluğu

Bahsedeceğimiz konuyu anlamak için, günümüz Mısır haritasına bir göz atalım. Mısır'ın incisi şüphesiz Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan bir arter. Sadece 20. yüzyılda, bu kanal için en az iki büyük ve dört küçük çatışma yaşanmıştır. Ve bu şaşırtıcı değil, çünkü Afrika'yı dolanmadan 8000 km yolu kısaltıp Hindistan'a ulaşma imkanı, bugün bile büyük bir değer taşıyor. Eskiden ise bu arter, seyahati imkansızdan mümkün olana taşıyan bir rol üstleniyordu. Zira Afrika'yı dolanarak Hindistan'a gitmek, birkaç bin yıl önce insanlar için fiziksel olarak imkansızdı, ancak yolu kısaltarak bu mümkün hale geliyordu. İşte I. Darius'un, 'firavunlar kanalı'nı inşa ederek tam da bunu başlattığı yer burasıdır. Mısır'ı MÖ 500 civarında fethettiğinde, Darius insanlığın hayalini gerçekleştiren ilk kişi oldu. Avrupa, Hindistan ve Çin ile ticaret yapmaya başladı, ayrıca Orta Doğu'ya ve geri dönen malların taşınması çok daha kolaylaştı. Uzun süre boyunca, Amerikan ve İngiliz üstünlüğü nedeniyle, Kolomb'un başarıları resmi tarihte küçümsenemezdi. Bu yüzden ders kitaplarında Hindistan ile deniz yolları ve daha gelişmiş antik medeniyetlerin varlığı nadiren ve isteksizce yazılırdı. Ancak artık bu tabu kalktı. Ve örneğin Antik Roma'da Hindistan ve Çin'den gelen ipek talebinin o kadar yüksek olduğu biliniyor ki, Plinius the Elder, bu çılgınlığı imparatorluğun ekonomik çöküşünün nedenlerinden biri olarak adlandırmıştır. İnsanlar bu değerli kumaşı satın almak ve kendilerini göstermek için evlerini ipotek altına alırken, paranın Hindistan'a akması... Donald Trump'ın konuşmalarından geri dönüşler gibi, değil mi? Roma, Hindistan ile yine bu firavunlar kanalı aracılığıyla ticaret yapıyordu. Daha önce Persler de bunu yapmış, iyi medeniyetlerin büyük imparatorluklara dönüşmesini ve tarihte iz bırakmasını sağlayan ana başarıyı yakalamışlardı: 'uluslararası etki'. Her büyük imparatorluk bir şekilde bunu elde etmiştir. Yunanlar ticaret yaptı, şiirler yazdı ve Afrika'dan Kırım'a kadar koloniler kurdu. Romalılar ateş ve kılıçla etki yayarken, Çin kültürle. Ancak çoğu durumda belirleyici rol ticaretteydi. Persler savaşçı olarak hatırlanır, ancak ticaret sayesinde etkilerini dünyanın yarısına yaydılar ve Darius'tan bu yana dünyada büyük rol oynamaya devam ediyorlar. Fenikeliler alfabelerini ticaret yoluyla yaydılar, İngiltere, İspanya, Portekiz ve Fransa ise dünya ile ticaret yaparak kelimenin tam anlamıyla süper güçler haline geldi ve bu süreçte beklenmedik bir şekilde Amerika Birleşik Devletleri doğdu. Birçok tarihçi, Antik Mısır'ı kendi içine kapanıklığının mahvettiği görüşündedir. Ancak Mısır'ın ülkeyi yeni bir seviyeye taşıyacak ve medeniyetini tarihte koruyacak o 'özelliği' yoktu. Binlerce yıl varlığını sürdürmesine izin veren şey buydu, ancak çağımızın başlangıcına yaklaştıkça, yumuşak güç ve dünya sahnesindeki etki olmadan hayatta kalmak mümkün değildi. Din, kültür, ticaret - Mısır bu dallardan hiçbirine yatırım yapmadı. Ülkenin sağında ve solunda çöller,

Britanya, Keltler ve Kaçırılan Gümüş: Roma'nın En Pahalı Hatası

Bunu yapamayanlar Keltlerdi, onlar hakkında da yakında bir videomuz çıktı. Ve tahmin ettiğiniz gibi, burada da bir hata var. Hem de bir tane değil, tam iki tane. Her ikisi de MS 1. yüzyılda İmparator Claudius döneminde, aynı sebeple meydana geldi. Birincisi Kelt devletinin ortadan kalkmasına yol açtı, ikincisi ise belki de Roma'nın kendisinin ortadan kalkmasına. Sonuçta, Caligula'dan sonra 41'de iktidara gelen Claudius, pek popüler değildi. Antik dünyada her zaman olduğu gibi karar basitti: bir şeyler fethetmek ve para kazanmak. Roma diğerlerinden biraz farklıydı, çünkü 'para kazanmak' derken sadece yağmalamayı değil, aynı zamanda bazı kaynakları çıkarmayı, iş yerleri yaratmayı ve bunun gibi şeyleri kastediyorlardı. Ancak Keltler için bu durum pek de iyi değildi, çünkü Roma'nın ekonomik genişlemesinin hedeflerinden biri Britanya seçilmişti. MS 43'te, daha sonra imparator olacak efsanevi Vespasian Britanya'ya çıktı. Keltler cesurca savaştı ama ezildiler. Ve Temmuz ayında Claudius bizzat on iki yerel yöneticinin teslimiyetini kabul etti ve köle, tahıl ve her şeyden önce gümüş akışını bekleyerek ellerini ovuşturdu. Roma'da paralar sadece paradan daha fazlasıydı. Üzerlerine imparatorun profili basılırdı. Ve kimin daha çok yaptığı, pazarlarda daha sık görüneceği açıktı - yani, doğal reklam. Ancak Britanya ile işler açıkça yolunda gitmedi. Orada gümüş vardı, ancak isyanları bastırmanın ve Hadrian Duvarı gibi savunma yapılarının maliyetini zar zor karşılıyordu. Tarihçilerin genel görüşü, Britanya'nın en iyi ihtimalle bir eyalet olarak sıfır bakiye sahibi olduğudur. Dolayısıyla, bunu bilerek Claudius oraya pek gitmezdi. Büyük bir medeniyeti koruma şansına sahiptiler, Keltler, ve kim bilir, belki de Norman fethinden sonra yerli Britonlar direnebilirdi. Roma ise bir yandan hoş ama imparatorluğa hiç yardımcı olmayan bir kazanım elde etmişti. Buradan Roma'nın tarihindeki en pahalı hata olarak adlandırılan ikinci hataya geliyoruz. Claudius sadece Britanya'da gümüş aramıyordu. İmparatorluğun tüm sınırlarında çalışmalar sürüyordu. Ve örneğin, Roma tarihçisi Tacitus, 'Annales' adlı eserinde bu bölümlerden birini anlatıyor. Kendini sürekli gümüş aramak zorunda hisseden lejyonerlerden oluşan bir grubu, lejyonerleri Almanya'da gümüş aramaya zorlayan bir lejyoner hakkında anlatıyor. Tacitus'a göre lejyonerler kurnazca bir plan bulmuşlar: komutanlarını onurlandırmak için imparatora başvurmak, böylece komutan sakinleşecek, vazgeçecek ve çalışma taleplerinden uzaklaşacaktı. Uzun süre bu hikaye bir şaka olarak kaldı, ta ki 2016 yılında 72 yaşındaki eski bir paraşütçü olan Jürgen Eigenbrod, tarihi tatil kasabası Bad Ems çevresindeki tepelerde yaban domuzu avlamaya karar verene kadar. Dikkatini terk edilmiş bir tarladaki iki düz çizgiden oluşan bir şerit çekti. Jürgen muhtemelen 'Другой истории' kanalını takip ediyor ve arkeoloji hakkındaki videoları izliyordu, çünkü adam doğada düz çizgilerin olmadığını biliyordu. Olay yerine gelen arkeologlar, 3000 kişilik iki Roma

Midway Muharebesi: Japon Aksanıyla Bir Piyango

Şimdi ise daha yakın zamana gidelim. Örneğin, Midway Muharebesi hakkında ne biliyorsunuz? Dürüstçe ve Google'sız, çoğunuzun 'tek taraflı ABD zaferi' gibi anlamsız bir şeyler mırıldanacağından eminim, çünkü Japonya kaynaklar açısından yetersizdi ve tabii ki her şeyi süsleyen yeni filmi anacaksınız. Ancak aslında Midway Muharebesi, tarihteki en trajikomik savaşlardan biridir. Onun gidişatını değiştiren o kadar çok tesadüf ve hata var ki, bacaklar dahil tüm parmaklarınız yetmez. Kelimenin tam anlamıyla her biri, savaşın seyrini tanınmayacak kadar değiştirebilirdi. Çünkü örneğin, savaş öncesinde ABD Pasifik Filosu'nun en iyi komutanı Amiral Halsey hastalandı. Ve tüm talimatlara aykırı olarak, yerine Raymond Spruance'ı bıraktı - hiyerarşik olarak ABD grubunun başında olması imkansız bir adamdı. Ancak, ABD'yi zafere taşıyan ve aynı zamanda başka bir görünürdeki hatayı yapan da oydu. Zaferin son gününde Spruance, yenilgiye uğramış Amiral Nagumo'nun uçak gemisi filosunun kalıntılarını takip etmeyi bırakma emri verdi. Ve bugüne kadar birçok ders kitabı Spruance'ı korkak olarak adlandırıyor. Ve 1942'de üst düzey subaylar, komutanın zaten zayıf ve yenilmiş Japon kuvvetlerini serbest bırakması nedeniyle ona neredeyse yüzüne vurmak istediler. Ancak daha sonra, başka bir Amiral Yamamoto'nun güçlü savaş gemilerinin takip ve koruma için zaten geldiği ortaya çıktı. Ve Amerikalılar Japonları takip etmeye devam etselerdi, tuzağa düşeceklerdi ve savaş sonunda zaferle değil, beraberlikle sonuçlanacaktı. Ve askeri bilim açısından bakıldığında Spruance gerçekten hata yaptı. Hiçbir keşif bilgisi yoktu ve kararları gerçekten de ya korkaklıktan ya da sezgisine güvenerek aldı. Ama ABD'yi zafere taşıyan tam da bu 'korkaklık' oldu. Bir de inanılmaz bir şans faktörü var. Japon istihbaratçısının Amerikalılarda uçak gemisi olmadığını söylemesi nedeniyle parmaklarınızı saymaya hazırlanın, Amiral Nagumo çarpışmadan 2 saat önce tehdidi hafife aldı. Bu birinci. İkinci olarak. Rotasından sapmış Japon destroyer 'Arashi' ana filodan geride kaldı, yetişmeye çalıştı ve sadece bu rastlantısal 'rehber' sayesinde Amerikalılar ana Japon kuvvetlerini buldu. Üçüncü olarak. Amerikalıların hareketlerini izlemesi gereken Japon denizaltıları, bir yıl içinde ilk navigasyon hatasını yaptı, planlanan yere birkaç saat geç geldi ve ABD filosunu kaçırdı, ki bu durum %99 ihtimalle tespit edilip rapor edilirdi. Dördüncü olarak. ABD denizaltısı 'Tarpon', Japon uçak gemisi 'Kaga'yı torpido ile yok etmeye çalıştı. Gerçekte üç torpidodan ikisi ıskaladı, biri patlamadı. 'Kaga' sonunda, görevi başka bir uçak gemisi olan 'Soryu'yu bombalamak olan pilotlar tarafından batırıldı. Ah evet, bu pilotlar orada hiç olmamalıydı. Ve uçak gemilerine gitmeleri tamamen tesadüftü, koordinatları karıştırıp yeni emir beklediler. Ve sadece altı bomba ile batırdılar, bu da bir uçak gemisi için normalde bir çizik gibidir. Burada beşinci tesadüf devreye giriyor ve bu da, geciken istihbaratçı nedeniyle Amiral Nagumo'nun bombalarla

Hollanda: Altın Çağ ve Kayıp Avustralya

Hollanda ile başlayalım. Bilmeyenler için, bir zamanlar bu küçük ülke dünya süper güçlerinden biriydi. Hepsi, 1581'de İspanya'dan bağımsızlık ilan edilmesiyle başladı. Resmi olarak bu, yalnızca 1648'de sona erecek olan devam eden bağımsızlık savaşını sürdürdü. Ancak pratikte, savaşın büyük kısmı kağıt üzerindeydi, oysa bu savaş döneminde ülkenin altın çağı yaşanıyordu. Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, dünyanın ilk anonim şirketi oldu. 1669'da tarihin en zengin özel şirketi unvanını aldı. Doğu Hindistan Şirketi'nin özel bir ordusu bile vardı, bu ordu örneğin Portekizlileri Endonezya'dan başarıyla kovdu. Japonya, Çin, Seylan, Endonezya ile ticaret fiilen Hollandalılar tarafından tekelleştirilmişti. Avrupa'da onlara saygı duyulduğunu söylemek - az söylemek olur. Neredeyse tüm modern finans piyasasının temeli bu ülkede atılmıştır ve o dönemde Hollandalılar ilk borsa, çok uluslu şirket, vergi ve harç sistemleri vb. kurdular. Bu arada, modern Hollanda'nın neden Hollanda olarak adlandırıldığı konusundaki yanlış anlaşılma da burada yatıyor. Hollanda, başkenti Amsterdam olan Birleşik Eyaletler Cumhuriyeti'nin adıdır. Fiilen, Hollanda'yı süper güç yapan tüm süreçler orada yönetiliyordu. Doğu Hindistan Şirketi'nin ana ofisi de oradaydı. Bu yüzden tüm ziyaretçiler ülkeyi Hollanda olarak adlandırıyorlardı, detaylara pek takılmadan. Açık bir örnek, tüm belgelerde bu kelimeyi kullanan I. Petro'dur. Diğer hükümdarlar da geri kalmadı. Kısacası, en gelişmiş bölgenin adı tüm ülkenin adı olarak kabul edildi, bu da Hollanda'nın bugüne kadar muzdarip olduğu bir durum. Sadece 2020'de ülkenin resmi kurumları 'Hollanda' adını kullanmaktan vazgeçti. Bizi ise başka bir şey ilgilendiriyor: XV. yüzyılda en zengin ve en etkili ülkelerden biri olan süper güç nereye gitti? Elbette bu karmaşık bir konu, ancak tüm süreçleri anlamamıza yardımcı olacak aptalca bir hata var. 1606'da Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'ne ait gemilerden biri, komutanı Willem Janszoon tarafından Yeni Zelanda adını verdiği bir adaya ulaştı. Willem Avustralya'ya da ayak bastı ve bunu yapan ilk Avrupalı oldu. Şimdi tüm ders kitaplarında Avustralya'nın kaşifi olarak İngiliz James Cook gösteriliyor, ancak kıtaya ancak 1770'te ulaştı. İlk olan Hollandalı Janszoon'du, 1606'da. Ve şimdi Avustralya sakinleri Hollandaca konuşabilirdi, eğer Willem'in aptalca hatası olmasaydı. Derinlemesine bir finansçı olan kaşif, kıtanın herhangi bir fayda sağlamayacağını belirtti. Yerel bölgeyi biraz inceledikten sonra Hollandalılar etkilenmediler. Sonraki yıllarda Hollanda'da Avustralya'nın kolonizasyonu konusu birkaç kez gündeme geldi, ancak konuşmalardan öteye gitmedi. Ve sonra Büyük Britanya kıtaya ulaştı, onu kolonileştirdi ve kaynakları sömürmeye başladı, bununla süper güç haline gelerek Hollanda'yı mağlup etti. Elbette, ülkenin süper güç statüsünü kaybetmesi sadece Avustralya ile ilgili değil, ancak bu bölüm, anlık kar odaklı bir ülkenin neden daha aç ve kızgın Britanya'ya yenildiğini gösteriyor. Orada her ne bulurlarsa ele

Karansebeş: Kendilerine Karşı Kaybedilen Savaş

Şimdi ise Kutsal Roma İmparatorluğu'na gücünün son kalıntılarını mal olan başka bir hataya geçelim. 1787'de yine bir Rus-Türk savaşı patlak verdi. Ancak eskilerden farklı olarak, bu savaşın bir özelliği vardı. İki ülkenin hesaplaşması Avrupa tarafından göz ardı edilmedi, çünkü Osmanlı İmparatorluğu'nun çok hızlı bir şekilde güç kaybetmesini istemiyorlardı. İngiltere, Fransa ve Prusya Türkiye'ye destek veriyordu, ancak Rusya'nın elinde bir koz vardı - Kutsal Roma İmparatorluğu ile askeri ittifak. O da ömrünün son günlerini yaşıyordu, ancak hala güçlüydü. Ve Avusturyalı Habsburgların aile bağları hala Avrupa'nın tüm yüksek evlerinde hissediliyordu. Kısacası, her şey harika görünüyordu. Gerçekte ise Kutsal Roma İmparatorluğu ordusu tuhaf bir manzara sunuyordu. Romanlar, Almanlar, Slavlar, İtalyanlar, Macarlar ve diğer halklar farklı diller konuşuyor, zorlukla yönetiliyordu ve her zaman liderliğin kararını desteklemiyorlardı. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu ile iyi ilişkileri olan Rumenler için durum böyleydi. Bu çok uluslu, yarı özerk ordu, 17 Eylül 1788'de, günümüz Romanya topraklarında bulunan Karansebeş kasabası yakınlarında toplandı. Savaşın endişeli bir beklentisi havada asılıydı. Yer yer, hatta fazla endişeliydi. Türkiye'yi ani bir baskınla şaşırtmayı başaramadılar ve istihbarata göre Osmanlılar Avusturya topraklarına yönelik saldırı operasyonları planlıyorlardı. Kısacası, büyük bir panik vardı. Komutanlardan biri, Türklerin gelip gelmediğini kontrol etmek için sürekli olarak süvarileri nehrin diğer yakasına gönderiyordu. O günün akşamı süvariler baskın sırasında alkol fıçıları taşıyan bir köylüyle karşılaştılar. Başka bir versiyona göre, süvariler Rumen idi ve kasıtlı olarak bir konvoyu soydular. Üçüncü bir versiyona göre, soyulan konvoy söylentileri Türk sabotajcılar tarafından yayılan bir sahteydi. Önemli olan, sonraki olayların net bir şekilde belgelenmiş olmasıdır. Kaybolan süvarilerin peşinden piyadeler gönderildi ve iki askeri birlik arasında bir tartışma başladı. Yine, bir versiyona göre sarhoşluktan kaynaklanıyordu. İkinci versiyon milliyetler arasındaki çatışmaya atıfta bulunuyor, üçüncü ise casuslara. Ancak kavganın katılımcılarından birinin yaptığı hata, tüm Kutsal Roma İmparatorluğu'na mal olabilirdi, çünkü bu bilinmeyen asker, 'Türkler!' diye bağırdı. Belki de bu şekilde herkesi çatışmadan uzaklaştırmaya çalıştı. Belki de sarhoşken şaka yaptı, ama bu anında orada bulunanları çıldırttı. Herkes zaten Türklerden korkuyordu ve ani bir saldırı, üstelik kendi aralarındaki tartışmaların ortasında, orada bulunan herkesin hayatına mal olabilirdi. Böylece piyadeler ve süvariler düzensizce ateş etmeye, bağırmaya ve koşmaya başladılar. Bu arada, diğer yakadaki yüz bin kişilik ana ordu gerildi. Telefonlar henüz yoktu, hava karanlıktı