Özet önizlemesi
Beyin Çürümesiyle Savaş: Zihninizi Canlandıran Kitaplar
Selam millet! Son zamanlarda hepimiz o hissi yaşıyor olmalıyız, değil mi? O ağır, uyuşuk, her şeyi biraz… lapa haline getiren zihinsel sis. Hani şu 'beyin çürümesi' dediğimiz şey. Sanki beynim internet pisliğinde marine olmuş gibi ve dürüst olmak gerekirse, basit bir sohbet bile bazen Herkülvari bir görevmiş gibi geliyor. Eğer siz de beni anlıyorsanız, yalnız değilsiniz. Bu nadir görülen bir durum değil; modern yaşamın yaygın bir yan etkisi gibi hissettiriyor ve ben de bu durumdan kurtulmanın yollarını arıyordum. Bu, süslü püslü, tiyatral bir sunum olmayacak. Bunu daha çok, beni gerçekten daha akıllı hissettiren, ilham veren veya hikayeleri zihnimi başımdan alan bazı kitaplar hakkında dürüst, çıplak bir sohbet gibi düşünün. Hani bazı kitaplar vardır, okuduktan sonra sizi öyle derinden etkiler ki, bir süre ne yapacağınızı bilemez hale gelirsiniz? İşte ben o kitapları paylaşmayı seviyorum. Eğer siz de beyin çürümesiyle savaşın ortasındaysanız, umarım bu önerilerden bazıları sizi de bu durumdan çekip çıkarabilir. Ben de tam sizinleyim, bu kronik telefon bağımlılığı ve internet aşırı yüklenmesiyle savaşıyorum.
Yürüyüş Felsefesi (A Philosophy of Walking) - Frederick Gros
Bu 'beyin çürümesiyle savaşma' yolculuğumu başlatan kitap tam olarak Frederick Gros'un "A Philosophy of Walking" adlı eseriydi. Şimdi dürüst olayım, genellikle felsefeden biraz uzağım dururum. Kendimi o karmaşık fikirlere tam olarak dalacak kadar zeki hissetmiyorum. Biraz kendimle dalga geçmek gibi ama bazen gerçekten böyle hissediyorum. Bu yüzden felsefe lafı geçtiğinde genellikle biraz uzaklaşırım. Ama bu kitap farklıydı. O kadar anlaşılır, sıradan insanların anlayabileceği bir dille yazılmış ki. Felsefi kavramları, yürüme gibi basit ve evrensel bir şeye bağlayarak, herkesin anlayabileceği parçalara ayırıyor. Gros, Gandhi, Nietzsche ve Thoreau gibi farklı düşünürleri ve tarihi figürleri ele alıyor ve onlarla yürüyüş arasındaki benzersiz ilişkilerini araştırıyor. Bazıları için bu, zihinlerini temizlemenin ve yaratıcılığı beslemenin bir yolu, bir rutin oluşturmaktı. Diğerleri için ise doğayla ve kendileriyle bağlantı kurmanın ruhani bir pratiğiydi. Kitap, hac yolculukları fikrine de değiniyor; yürüyüşün insanları nasıl bir araya getirebileceğini ve onları ortak bir amaca nasıl yönlendirebileceğini anlatıyor. Ancak sadece yürümekle ilgili değil. Daha geniş bir fikir olan dışarıda olma, doğayla bir bağ kurma ve bunun zihinlerimiz, bedenlerimiz ve ruhlarımız için ne kadar ilham verici olabileceği fikrini de ele alıyor. Bu benim için gerçekten çok önemliydi çünkü ben de yürümeyi gerçekten çok seviyorum. Okuma ve bulmaca çözme gibi hobilerimin yanı sıra en sevdiğim şeylerden biri. Her gün yürüyorum ve bunu yapacak alana ve zamana sahip olduğum için kendimi çok şanslı hissediyorum. Dışarıda olmaya ihtiyacım var. Bu kitap, 'beyin çürümesi' konuşmasıyla gerçekten bağlantılı – teknolojiden kopma ve sadece, bilirsiniz, 'otlara dokunma' ihtiyacı. Cidden, dışarı çıkın, güneşi hissedin, bir pencere açın. Bu büyük bir fark yaratıyor. Bunun herkese göre olmayabileceğini anlıyorum. Sonuçta bu bir felsefe metni ve bazı fikirler oldukça üst düzey. Ancak filozoflar hakkında meraklıysanız veya daha iyi rutinler oluşturmak istiyorsanız, bu kitapta çok fazla çekicilik ve fayda bulacağınızı düşünüyorum. Bitirdikten çok uzun süre sonra bile aklınızda kalan, üzerine düşündüğünüz kitaplardan biri bu.
Gözlemlenebilir Evren (The Observable Universe) - Heather McCalden
Sıradaki kitap Heather McCalden'ın "The Observable Universe" adlı eseri. Bunu geçen yıl ilk okuduğumda, dürüst olmak gerekirse başlangıçta çok etkilenmemiştim. Sanki olmayan bir şeymiş gibi davranmaya çalıştığını hissettim. Ama yılın ortasında tekrar elime almaya karar verdim ve işte o zaman sihir gerçekleşti. Gerçekten keyif aldım. Bu kitap, multidisipliner bir sanatçı olan McCalden'ın parçalı bir anı kitabı. Yazımında bu sanatsal duyarlılığı tamamen hissedebiliyorsunuz. Kitabın ana teması, AIDS'ten ölen her iki ebeveyniyle ilgili. Onlarla pek bir ilişkisi olmamış, bu yüzden parçalanmış çevrimiçi bilgiler aracılığıyla onların hikayesini bir araya getirmeye çalışıyor, o dönemde AIDS etrafındaki damgalarla mücadele ediyor ve genellikle gizli tutulan dünyaları keşfediyor. 80'ler ve 90'larda, özellikle AIDS salgınıyla birlikte, çok fazla gizlilik ve açıklama yapma isteksizliği vardı. McCalden, saklanmaya kararlı görünen bir tarihi yeniden yapılandırmaya çalışıyor. Beni büyüleyen şey, kişisel hikayesini daha geniş 'virallik' (viralite) kavramıyla nasıl ilişkilendirdiği. AIDS'in bu kadar korkutucu hale gelmesinin nedenlerinden birinin, ne kadar hızlı yayıldığı ve ne kadar çok insan teşhis aldığı – hastalığın salt viralliği – olduğunu inceliyor. Sonra bunu parlak bir şekilde modern internet kültürü ve mevcut viralite takıntımızla bağlıyor. Kelimenin kendisi bilinçaltımıza ne kadar yerleşti, değil mi? Kitap, niş referanslar, tarihteki viral anlar, viral videolar ve mevcut viral dünyamızın yolunu açan teknolojilerin tanıtımıyla dolu. O kadar çok şeyi araştırmama neden oldu ki! Saf anı bölümlerine pek çekilmemiş olsam da, virallik üzerine yaptığı incelemeyi ve bunu günlük hayatımıza nasıl entegre ettiğimizi inanılmaz derecede aydınlatıcı buldum. Kesinlikle kendimi biraz daha akıllı hissetmemi sağladı ve itiraf etmeliyim ki, bu kitabı yanımda taşımak bana biraz havalı hissettirdi.
Jeanne d'Arc'ın Kendi Sözleriyle (Joan of Arc in Her Own Words) - Régine Pernoud (derleyen)
Bu bir sonraki kitap, hakkında yeterince konuşmadığımı düşündüğüm ama okuma deneyimini kesinlikle sevdiğim gerçekten ilginç küçük bir kitap: "Joan of Arc in Her Own Words." Temelde Jeanne d'Arc'ın hikayesinin, onun yargılanma transkriptlerinden derlenmiş bir yeniden çerçevelenmesi. Evet, o Jeanne d'Arc, sonunda ölüme mahkum edilen tarihi ikon. Ne figür ama! Tarihin, özellikle de kadınlar tarihinin böylesine önemli bir direği. Bazen o antik tarihi metinler erişilmez veya itici gelebilir, ancak bu kitap tarihle bağlantı kurmak için harika bir yol. İnce bir cilt, sadece yargılanmasının transkripti ve eğer gerçek suç (true crime) seviyorsanız – ki hadi dürüst olalım, bu devasa bir çevrimiçi fenomen ve ben de kesinlikle bu fenomenin bir parçasıyım – bunu sürükleyici bulacaksınız. Sadece… iyi. Küçük, muhtemelen bir günde okuyabilirsiniz ve inanılmaz derecede ilham verici buldum.
Kasırga Mevsimi (Hurricane Season) - Fernanda Melchor
Tamam, şimdi ise beni gerçekten sarstıran ve bu videonun ilham kaynağı olan bir kurguya geçelim. İlk kitap "A Philosophy of Walking" idi ve ikincisi Fernanda Melchior'un "Hurricane Season" adlı eseri. Beni tamamen kendi dünyasına çeken kitapları düşündüğümde, aklıma ilk gelen bu. Bu karanlık bir kitap. Cidden, çok karanlık bir kitap. Rahatsız edici okumalar üzerine konuşurken daha önce bahsetmiştim ama yazım biçimindeki muazzam değeri olduğuna gerçekten inanıyorum. Okurken içinde yaşadığım o dünyayı, yarattığı o atmosferi hala canlı bir şekilde hatırlıyorum. Hikaye, bir cadının ölü bulunduğu küçük bir Meksika kasabasında geçiyor. Daha en başından onunla tanışıyorsunuz ve anlatı, onu tanıyan, onunla etkileşimde bulunan veya belki de ondan korkan çeşitli insanların perspektifinden açılıyor – hayatları bir şekilde ona bağlı olan insanlar. Şiddet, dışlanma ve farklı insanlara nasıl davrandığımızın yollarının derinlemesine bir keşfi. Çevrimiçi toplulukların dinamiklerini ve insanların internette nasıl muamele görebileceğini düşündüğünüzde, bu kitap insan davranışları üzerine çarpıcı, sıklıkla korkunç bir meditasyon sunuyor. Melchor'dan "This Is Not Miami" gibi başka eserler de okudum, ki bu harika bir kısa öykü koleksiyonuydu ama ondan favorim değildi. Ancak "Hurricane Season", hikaye anlatımında anıtsal bir başarı gibi hissettiriyor. Her duyguyu, her dehşet ve umutsuzluk anını hissediyorsunuz. Yazım o kadar güçlü ki ve orijinali İspanyolca olduğu için çevirmenin becerisine gerçekten hayran kaldım. İnsanların en kötü yanlarından bahseden bir hikaye ve Bookstagram, BookTube ve BookTok topluluklarında bir süre büyük bir etki bıraktı. Birkaç yıllık olmasına rağmen, derinlemesine yazılmış çok değerli bir okuma. Bu kitapla ilgili komik bir hikaye: Kopyamın nereye gittiğinden hiç haberim yoktu. Bir barda bir adamla karşılaştım – bir arkadaşımın evinde yaşayan biri – ve yıllarca görmedikten sonra bana yaklaştı ve şöyle dedi: “Bu arada, kitabın bende hala.” Ben de, “Hangi kitap?” dedim. “Kasırga,” dedi. Ve “Hurricane Season”dan bahsettiğini anladım. Nereye gittiğini merak ediyordum! Geri isteyip istemediğimi sordu ve ben de, “Hayır, hayır, lütfen, tamamen senin olsun. Keyfini çıkar,” dedim. Nereden çıktığını nihayet bilmek büyük bir rahatlıktı.
Beyhude Koşturmaca (Slouching Towards Bethlehem) - Joan Didion
"Hurricane Season"dan sonra Joan Didion'ın "Slouching Towards Bethlehem" adlı eserini yeniden okudum. Bir süre önce okumuş ve pek bir şey hatırlamıyordum, ancak bu yıl yeniden okumak beni biraz bir girdaba sürükledi. Ve nedenini gerçekten biliyorum. Hiç yaşamadığım bir hayata karşı yoğun bir nostalji hissettim, insanların birbirleri için mesajlar bıraktığı, telefonlaştığı ve sosyal medyanın endişesi olmadan buluştuğu bir zamana karşı bir nostalji. Bireyselci bir düşünce biçimine sahip olunan bir zaman gibi hissettirdi, tabii ki bunun tamamen doğru olmadığını ve şu anda kesinlikle yeni fikirlerin doğduğunu biliyorum. Ama orada belirgin bir heyecan duygusu vardı, yeni fikirlerin ortaya çıktığına dair bir his. Bu kitap uzun zamandır hissetmediğim bir şeye dokundu. Bence bu kitabı hayatınızın herhangi bir noktasında elinize alıp Didion'ın yazdığı insanlardan en az biriyle bağlantı kurabilirsiniz. Onu sevdim ve inanılmaz derecede üzgün hissetmeme neden oldu ki bence bu iyi bir şey. Bu duyguları deneyimlememiz gerekiyor.
