Summio

PDF

Pagbabago ng Klima 2023: Buod ng Ulat para sa mga Gumagawa ng Patakaran

Ito ang pinakamahalagang buod ng pinakabagong siyensya sa klima, na nagpapaliwanag kung nasaan tayo, saan tayo patungo, at kung ano ang kailangan nating gawin, parang, kahapon pa.

31 min basahin

Available sa

Preview ng buod

Klima 2023: Ang Buod na Kailangan Nating Marinig

Kamusta kaibigan! Gusto mong malaman ang pinakabagong balita tungkol sa climate change? Astig! Kasi sobrang importante nito, at aminin natin, medyo nakakalula. Hindi lang 'to basta papel ng mga siyentipiko; ito ang 'Synthesis Report' ng IPCC, na nagsasama-sama ng lahat ng mahahalagang natuklasan mula sa kanilang malaking Sixth Assessment. Isipin mo na lang, ito ang executive summary para sa kalusugan ng buong planeta natin. Ang report na ito ay nahahati sa tatlong malalaking bahagi para mas madaling maintindihan, kahit na medyo mabigat ang topic. Nandito tayo: Bahagi A: Kasalukuyang Kalagayan at mga Trend – Ano ang nangyayari ngayon? Bahagi B: Kinabukasan ng Klima, mga Panganib, at Pangmatagalang Solusyon – Saan tayo patungo kung ganito lang tayo, at ano ang mga malalaking solusyon? Bahagi C: Mga Tugon sa Malapit na Hinaharap – Ano ang mga kailangan nating gawin, parang kahapon pa? Ang punto dito ay maintindihan natin na ang klima, mga ecosystem, biodiversity, at tayo bilang tao ay magkakaugnay lahat. Binibigyang-diin ng report ang pagpapahalaga sa iba't ibang uri ng kaalaman at kung paano ang pagtugon sa climate change ay konektado sa ating kagalingan at sa pagkamit ng mga sustainable development goals. Gumagamit sila ng espesyal na lenggwahe para iparating kung gaano sila kasigurado sa isang bagay—mula sa 'halos sigurado' hanggang sa 'malamang na hindi'. At nilinaw nila na ang 'malapit na hinaharap' ay hanggang 2040, at ang 'pangmatagalan' ay lampas doon. Gets mo na, di ba?

A. Nasaan Na Tayo: Ang Kasalukuyang Kalagayan at mga Trend 🌡️

Sige, pag-usapan natin nang totoo ang sitwasyon natin ngayon. Walang paligoy-ligoy ang report: malinaw na ang mga gawain ng tao ang sanhi ng global warming. Umabot na tayo sa mga 1.1°C na pag-init kumpara noong bago ang industrial revolution (1850-1900), at ito ay nangyari lang mula 2011 hanggang 2020. At alam mo ba? Ang mga greenhouse gas (GHG) emissions natin? Tuloy-tuloy lang sa pagtaas. Ito ay dahil sa kung paano tayo gumagamit ng enerhiya, kung paano natin pinamamahalaan ang lupa, ang ating mga lifestyle, at ang ating pangkalahatang pagkonsumo—sa madaling salita, hindi tayo nabubuhay nang sustainable.

Ang Trend ng Pag-init: Totoo Ito at Mas Mabilis Pa

Ang 1.1°C na 'yan ay baka hindi ganoon kalaki sa pandinig mo, pero malaking bagay na 'yan. At hindi ito pantay-pantay; mas mabilis ang pag-init sa mga lugar na lupa kumpara sa global average. Simula noong 1970, mas mabilis ang pag-init ng planeta kaysa sa anumang 50-taong panahon sa loob ng huling 2,000 taon. Mataas ang kumpiyansa nila dito. Ang kabuuang pag-init mula sa mga gawain ng tao sa pagitan ng 1850–1900 at 2010–2019 ay tinatayang nasa pagitan ng 0.8°C at 1.3°C. Ang greenhouse gases ang pangunahing salarin, na nagdagdag ng mga 1.0°C hanggang 2.0°C na pag-init, habang ang aerosols (maliliit na particles sa atmospera) ay nagkaroon ng cooling effect, nasa pagitan ng 0.0°C at 0.8°C. Pero kahit na, ang net effect ay pag-init.

GHGs: Nakakagulat ang mga Numero

Simula noong 1750, ang pagtaas sa konsentrasyon ng GHG ay 100% dahil sa atin. Pinag-uusapan natin ang cumulative CO2 emissions mula 1850 hanggang 2019 na nasa 2400 ± 240 bilyong tonelada ng CO2. Mahigit kalahati niyan ay nangyari sa pagitan ng 1850 at 1989! At ang konsentrasyon ng CO2 sa atmospera? Nasa mga 410 parts per million (ppm) na ito ngayon, na mas mataas kaysa sa nakita sa loob ng hindi bababa sa 2 milyong taon. Ang methane at nitrous oxide levels ay nasa pinakamataas din na hindi nakita sa loob ng hindi bababa sa 800,000 taon. Noong 2019 lang, ang global net GHG emissions ay umabot sa 59 ± 6.6 GtCO2-eq. Ito ay 12% na mas mataas kaysa noong 2010 at isang malaking 54% na pagtaas mula noong 1990. Sino ang pinakamalaki ang ambag? Fossil fuel combustion at industrial processes (CO2-FFI), na sinusundan ng methane. Ang dekada mula 2010 hanggang 2019 ay nagkaroon ng mas mataas na average annual GHG emissions kaysa sa anumang dekada bago ito. Saan nanggagaling ang mga emissions na ito? Noong 2019, malaking bahagi (79%) ay mula sa enerhiya, industriya, transportasyon, at mga gusali. Ang agrikultura, kagubatan, at iba pang paggamit ng lupa (AFOLU) ay bumubuo ng iba pang 22%. Mahalaga ring malaman na hindi pantay-pantay ang distribusyon ng emissions. Noong 2019, mga 35% ng populasyon ng mundo ay nakatira sa mga bansang may per capita emissions na higit sa 9 tonelada ng CO2-eq, habang 41% ay nakatira sa mga bansang naglalabas ng mas mababa sa 3 tonelada. Kahit sa loob ng mga bansa, ang mga pattern ng pagkonsumo ay mahalaga: ang pinakamayayamang 10% ng mga kabahayan ay responsable para sa 34-45% ng global household GHG emissions, habang ang pinakamababang 50% ay nag-aambag lamang ng 13-15%.

Mga Naobserbahang Pagbabago at Epekto: Hindi Lang Tungkol sa Temperatura

Hindi lang tungkol sa pagtaas ng temperatura ang usapan; ang climate change ay nagdudulot ng malawakan at mabilis na pagbabago sa atmospera, karagatan, yelo (cryosphere), at mga buhay na bagay (biosphere). At naaapektuhan nito ang mga matitinding lagay ng panahon at klima sa buong mundo, na nagdudulot ng tunay na pinsala at pagkalugi. Nakakalungkot, ang mga komunidad na pinakamaliit ang ambag sa problemang ito ay kadalasang pinakamatinding tinatamaan. Ang global mean sea level ay tumaas ng mga 0.20 metro (halos 8 pulgada) sa pagitan ng 1901 at 2018, at ang bilis ng pagtaas ay bumilis nang husto simula noong 1971. Ang tao ang pangunahing nagtutulak nitong pagtaas ng sea level. Nakikita natin ang mas malakas na ebidensya na nag-uugnay sa impluwensya ng tao sa mga matitinding pangyayari tulad ng heatwaves, malalakas na ulan, tagtuyot, at maging sa tropical cyclones. Tinatayang mga 3.3 hanggang 3.6 bilyong tao ang nakatira sa mga lugar na lubhang bulnerable sa climate change. Ang mga matitinding lagay ng panahon ay nagdudulot na ng food at water insecurity para sa milyun-milyon. Sa pagitan ng 2010 at 2020, ang human mortality mula sa baha, tagtuyot, at bagyo ay 15 beses na mas mataas sa mga lugar na lubhang bulnerable kumpara sa mga lugar na may napakababang vulnerability. Napakalaking pagkakaiba niyan. Nagdulot din ang climate change ng malaking pinsala, at sa ilang kaso ay hindi na maibabalik, sa mga ecosystem—sa lupa, sa mga freshwater, sa mga rehiyon ng yelo, at sa mga baybayin at karagatan. Nakakita tayo ng daan-daang species na nawala dahil sa matinding init, at mga bagay tulad ng pagkatunaw ng mga glacier at pagkatunaw ng permafrost ay mga pagbabagong mahirap, kung hindi man imposible, nang ibalik.

Epekto sa Ating Buhay: Pagkain, Tubig, Kalusugan, at mga Tahanan

Nahahadlangan ang ating kakayahang pakainin ang ating sarili at makakuha ng malinis na tubig, na direktang nakakaapekto sa Sustainable Development Goals. Bumagal ang paglago ng produktibidad sa agrikultura, lalo na sa mga rehiyon na nasa gitna at mababang latitude. Ang pag-init at pagiging acidic ng karagatan ay nakakasira sa mga pangisdaan at aquaculture. Hindi nakakagulat na halos kalahati ng populasyon ng mundo ang nahaharap na sa matinding kakulangan sa tubig sa loob ng hindi bababa sa isang bahagi ng taon. Ang mga matitinding init ay nagdudulot ng pagkamatay at pagkakasakit. Nakakakita rin tayo ng pagtaas ng mga sakit na nauugnay sa climate change, tulad ng mga sakit na dulot ng pagkain, tubig, at mga vector (tulad ng lamok). At hindi lang pisikal na kalusugan ang apektado; pati ang mental health ay nahihirapan din, dahil sa pagtaas ng temperatura, mga matitinding pangyayari, at pagkawala ng kabuhayan at koneksyon sa kultura. Ang mga matitinding lagay ng panahon at klima ay lalong nagtutulak sa mga tao na lumipat, lalo na sa Africa, Asia, North America, at South at Central America. Ang maliliit na bansa sa isla ay partikular na bulnerable sa displacement. Sa kabuuan, ang mga epekto, pagkalugi, at pinsala ay malawakan, hindi pantay-pantay ang distribusyon, at malakas na tumatama sa kalikasan at sa mga tao. Nakikita natin ang mga pinsalang pang-ekonomiya sa mga sektor tulad ng agrikultura, kagubatan, pangisdaan, enerhiya, at turismo. Ang mga tahanan, imprastraktura, at ari-arian ay nasisira, na nakakaapekto sa kabuhayan ng indibidwal. Ang kalusugan ng tao, food security, gender equality, at social equity ay lahat naaapektuhan. Kahit sa mga lungsod, kung saan lumalala ang matinding init, ang mga imprastraktura at sistema ay nasisira, kung saan ang pinaka-bulnerableng mga residente sa urban ay ang pinakamatinding tinatamaan. Ang Figure SPM.1 ay biswal na nagpapakita nito, na nagpapakita ng malawakang epekto, kung paano ang iba't ibang kondisyon ng klima ang nagtutulak sa mga pagbabagong ito, at isang timeline na naglalarawan kung gaano na kainit ang mundo at kung paano ito nararanasan ng iba't ibang henerasyon.