Preview ng buod
Ang Epikong Paglalakbay: Kwento ng Unang Pag-ikot sa Mundo ni Pigafetta
Uy, kumusta ka! Tara, samahan mo akong bumalik sa nakaraan, mga taong 1519 hanggang 1522. Hindi ito basta ordinaryong kwento lang, kundi ang mismong sinulat ni Antonio Pigafetta, isang Italianong manlalakbay na kasama mismo ni Ferdinand Magellan sa kanyang napakalaking ekspedisyon. Isipin mo, ito ang pinakaunang beses na may nakalibot sa buong mundo! Parang isang napakahabang travel diary ito, puno ng detalye kung paano nila sinuong ang hindi pa kilalang karagatan, nakipagkilala sa mga bagong tao, at nakita ang mga lugar na hindi pa nakikita ng mga taga-Europa noon. Ang librong ito, Volume 33 ng "The Philippine Islands, 1493-1898," ay parang time capsule na nagpapakita sa atin kung ano talaga ang itsura ng Pilipinas noon, bago pa man tayo sakupin. Hindi lang basta 'nakakita ako ng puno,' kundi detalyadong paglalarawan sa mga tao, sa kalikasan, sa pang-araw-araw na buhay, at sa mga kakaibang pangyayari habang sila'y naglalakbay. Ang ganda ng paraan ng pagkakasulat ni Pigafetta; ramdam mo yung pagkamangha niya at yung kagustuhan niyang ibahagi lahat ng kanyang naranasan.
Ang Simula ng Pakikipagsapalaran: Pag-alis mula Seville
Sa umpisa pa lang, sinasabi na ni Pigafetta kung gaano siya kasabik na sumali sa ekspedisyong ito. Gustong-gusto niyang idokumento lahat, para maibahagi ang kagandahan at kahalagahan ng paglalakbay na nagsimula noong 1519. Ramdam mo yung excitement at yung kaba sa Seville habang naghahanda ang limang barko, kasama ang daan-daang mga tauhan, na haharap sa isang mundo na parang malaking misteryo pa sa mapa. Hindi itinago ni Pigafetta na sobrang delikado ang mga ganitong paglalakbay noon. Isipin mo: mga barkong hindi sigurado kung tatagal, mga sakit tulad ng scurvy, mga posibleng banggaan sa mga hindi kakilalang tribo, at yung totoong posibilidad na hindi na sila makakauwi. Malaki ang pustahan, pero ang kapalit ay ang pangarap na pagtuklas, kalakalan, at syempre, ang tsansa para sa karangalan at kayamanan. Isinalaysay niya kung paano naganap ang paghahanda, ang pagkolekta ng mga suplay, ang pagkuha ng mga marino at sundalo, at malamang pati na rin ang mga pasikut-sikot sa politika na nangyari sa likod ng mga eksena. Hindi ito basta bastaang pag-alis; malaking puhunan at suporta mula sa hari ang kailangan. Ang Spanish Crown, na gustong makahanap ng ruta papuntang Spice Islands (Molukos) sa pamamagitan ng paglalayag pakanluran para makaiwas sa kontrol ng Portugal, ang siyang nagpondo sa malaking plano ni Magellan.
Ang mga Barko at ang Kanilang mga Tauhan: Sari-saring Lahi
Pag-usapan natin ang mga barko. Limang sasakyang pandagat ang bumubuo sa armada: ang Trinidad (flagship ni Magellan), ang San Antonio, ang Concepción, ang Victoria, at ang Santiago. Hindi ito tulad ng mga luxury liner ngayon! Mga barkong gawa sa kahoy na sadyang ginawa para tumagal, hindi para sa bilis o ginhawa. Isipin mo na lang na nagsisiksikan kayo sa maliit na espasyo ng ilang buwan, o kahit ilang taon pa, na limitado ang pagkain at tubig, at laging may banta ng bagyo. Ang mga tauhan naman ay pinaghalong iba't ibang nasyonalidad at pinagmulan. May mga bihasang Portuguese navigator tulad ni Magellan (kahit para sa Espanya siya naglalayag noon), mga opisyal na Espanyol, mga Italianong marino tulad ni Pigafetta, at malamang marami pang iba mula sa iba't ibang bahagi ng Europa. Mayroon ding mga katutubo na sumama sa kanila habang naglalakbay. Siguradong malaking hamon para kay Magellan ang pamamahala sa ganitong grupo na may iba't ibang wika, kultura, at katapatan. Hindi maiiwasan ang tensyon, at gaya ng makikita natin, ang pag-aalsa ay isang totoong banta.
Ang Layunin: Ruta Patungong Silangan sa Pamamagitan ng Kanluran
Ang pangunahing layunin ng ekspedisyon ay pang-ekonomiya at estratehiko. Ang Portugal ay halos nag-iisang may kontrol sa napakalaking kalakalan ng mga pampalasa, na kadalasan ay nakukuha nila sa East Indies sa pamamagitan ng paglalayag pakanan paikot sa Africa. Ang Espanya naman, na karibal ng Portugal, ay gustong makahanap ng sarili nilang ruta, lalo na kung ito'y papasok sa kanilang teritoryo ayon sa Treaty of Tordesillas. Iminungkahi ni Magellan ang paglalayag pakanluran, pagtawid sa Atlantic, pag-ikot sa pinakadulong timog ng South America, at pagtawid sa malawak na Karagatang Pasipiko para marating ang Spice Islands (Moluccas) sa Southeast Asia. Kung magtatagumpay ito, hindi lang magbubukas ng bagong ruta ng kalakalan para sa Espanya, kundi maaari rin nitong hamunin ang dominasyon ng Portugal. Ito ay isang matapang, halos nakakabaliw na ideya. Ang Karagatang Pasipiko ay halos hindi pa kilala ng mga Europeo, at ang laki nito ay hindi maisip. Sigurado si Magellan na makakahanap siya ng daanan, at ang kanyang determinasyon, kasama ang kanyang galing sa nabigasyon, ang naghikayat sa Spanish Crown na suportahan ang kanyang plano. Malaki ang nakataya, para sa mga indibidwal at para sa mga bansang nagpopondo nito.
Pagsisimula ng Paglalakbay: Tawid sa Atlantic at mga Panganib ng Hindi Alam
Pagkaalis nila noong Agosto 1519, doon na talaga nagsimula ang tunay na pakikipagsapalaran. Detalyado ang salaysay ni Pigafetta tungkol sa mahirap na pagtawid sa Atlantic. Hindi ito parang isang relax na cruise; ito ay pakikipaglaban sa kalikasan. Nakaranas sila ng mga bagyo, mga doldrums (panahon ng kawalan ng hangin kung saan maaaring maipit ang barko ng ilang linggo), at patuloy na hamon sa nabigasyon gamit ang mga simpleng kagamitan tulad ng astrolabe at quadrant. Ang una nilang malaking landing sa Amerika ay sa lugar na ngayon ay Brazil. Mula roon, naglayag sila patimog sa baybayin, naghahanap ng daanan na pinaniniwalaan ni Magellan na maghahatid sa kanila sa kabilang panig ng kontinente. Inabot ito ng ilang buwan, puno ng pagkadismaya at paubos na suplay. Nakakilala sila ng mga katutubo, minsan mapayapang nakikipagkalakalan, minsan naman ay may pagdududa o pagtutol. Nakakainteres ang mga paglalarawan ni Pigafetta sa mga pagkikita nila, na nagbibigay ng sulyap sa pagkakaiba-iba ng Amerika na nagsisimula pa lang maintindihan ng mga Europeo.
Ang Mahirap na Paghahanap ng Daan: Patagonia at Pag-aalsa
Habang bumababa sila patimog, lumalamig ang panahon at tumitindi ang mga hamon. Nagtatag sila ng mga pansamantalang kampo para makaligtas at makapag-resupply. Sa panahong ito, umabot sa sukdulan ang tensyon sa loob ng armada. Paubos na ang pagkain, bumababa ang morale, at lumalaki ang pagdududa sa pamumuno ni Magellan at sa posibilidad ng kanyang plano. Noong Oktubre 1520, sa wakas ay natagpuan din ni Magellan ang hinahanap niya: isang makipot at mapanganib na kipot. Ang kipot na ito, na ngayon ay kilala bilang Strait of Magellan, ay isang nakakakilabot na daanan. Pabalik-balik ito, na may malalakas na agos at pabago-bagong hangin. Inabot sila ng 38 araw para malagpasan ito. Sa panahong ito, isang malaking sakuna ang nangyari. Ang San Antonio, isa sa pinakamalaking barko, ay tumakas at nagbalik sa Espanya, dala ang malaking bahagi ng kanilang mga suplay. Malaking dagok ito, hindi lang dahil sa nawalang resources, kundi pati na rin sa pagbagsak ng morale. Malinaw itong isang pag-aalsa, na dulot ng takot at pagdududa. Gayunpaman, nagpatuloy si Magellan kasama ang natitirang tatlong barko. Hindi natinag ang kanyang determinasyon, kahit na lalong tumataas ang mga balakid. Kailangan niyang supilin ang pagtutol sa natitirang mga tauhan at panatilihin ang disiplina, isang gawain na lalong pinahirap ng pagtakas at ng mahihirap na kondisyon.
