Саммари үзіндісі
Трамптың екінші мерзімі: Шешілмеген билік және жаңа шындық
Сәлеметсіздер ме, достар! Бүгін біз Джонатан Суон мен Мэгги Хаберманның «Regime Change» атты кітабына тереңірек үңілеміз. Бұл кітап – Трамптың екінші президенттік мерзімінің алғашқы жылы туралы, ішкі сырлары мен тың мәліметтерге толы еңбек. Қалыпты жағдайда, саясаткерлер алғашқы мерзімінен кейін саясаттан шеттетіліп, ұмытыла бастайтыны белгілі. Бірақ Трамп керісінше болды. Ол әрбір сот ісі, айыптаулар, тіпті қастандық әрекеттерінен кейін одан да күшейіп, бұрынғыдан да ашулы, тәуекелшіл болып оралды. Авторлардың айтуынша, Трамптың бұл екінші мерзімі – бұған дейінгі президенттердің ешқайсысымен салыстыруға келмейтін, шексіз билікке ие болған кезең. Кітап осы кезеңді толықтай ашуға, терең зерттеулер мен сансыз сұхбаттарға негізделген ең сенімді дереккөз ретінде ұсынылады.
Жаңадан келген «Батыр»: Күтпеген оралу
Шыны керек, бұл кімнің ойына келді? Көпшілік Трампты сот процестері мен 6 қаңтардағы оқиғалардың саяси мансабын аяқтайды деп ойлады. Алайда, Хаберман мен Суонның пікірінше, дәл осы қиындықтар оны әлсіретпеген, керісінше, одан да қуатты саяси тұлғаға айналдырған. Бұл – саяси құлдырауды басқаша түсінуге итермелейтін жаңа көзқарас. Бұл тек аман қалу ғана емес, сонымен бірге, авторлар айтқандай, өш алуға деген терең ынтамен және бұрын-соңды болмаған тәуекелшілдікпен жаңа мақсатқа жету. Кітапта Трамптың екінші мерзімі бірінші мерзіміндегі шектеулерден толықтай азат болғандай сипатталады. Естеріңізде ме, бірінші мерзімінде әрқашан «Президент мырза, бұл дұрыс болмас еді» деп айтатын генералдар, кеңесшілер мен заңгерлер болды. Ал екінші мерзімінде олардың көбісі жоқ. Қалғандары «өз шайқастарын таңдауды» үйренген сияқты. Бұл – сырт көзге байқалмайтын, бірақ маңызы зор өзгеріс. Бұл президенттің кез келген бастамасының аз қарсылықпен немесе мүлдем қарсылықсыз жүзеге асатынын білдіреді. Бұл тек теория емес, бұл нақты әлемдегі салдарларға әкеледі, оны кітап ашып көрсетеді.
Перде артында: Еркіндік алған президенттік
Хаберман мен Суон бізді әкімшіліктің ішкі өміріне жетелейді, және олардың суреттегені өте күрделі. Бұл сіздің атаңыздың президенттігі емес. Біздің алдымызда – Таяу Шығыста жаңа соғыс бастаған, елдің шекарасын мықтап жапқан, тіпті Ұлттық гвардияны Америка қалаларына әскери реттеуші ретінде жіберген ақ үй туралы әңгіме бар. Бұл – антиутопиялық романнан алынғандай көрінетін жағдайлар. Ал Әділет министрлігі? Ол президенттің «дұшпандарына қарсы жазалау құралына» айналған деп сипатталады. Бұл – заң жүйесінің ең жоғары деңгейде саясаттандырылғанын көрсететін өте ауыр айыптау. Оның үстіне, президенттік қызметтің өзі «ашық түрде пайда табу көзіне» айналған. Бұл соңғы пункт, мемлекеттік қызмет пен жеке байлықты арттыру арасындағы шекараның жойылып кеткенін айқын көрсетеді. Кітаптың негізгі идеясы – Трамптың іс-әрекеттерінің көбісі инстинктке негізделгендігі. Ойлап көріңіз – мұқият жоспарлаусыз, дәстүрлі бақылау тетіктерісіз, тек сезімге сүйенген басқару. Ал ақ үй? Ол үнемі «саяси биліктің шегінде» жұмыс істейтін орта ретінде сипатталады. Бұл – шешімдердің жылдам қабылданатын, көбінесе ойланбастан қабылданатын жоғары тәуекелді маневрлер жағдайы. Бұл – жіңішке сымда жүрумен тең, ал кітап бізге Трамптың бұл билікті қалай қолданатынын, оны тоқтатуға кімдердің батыл (немесе ақымақ) болғанын және ең бастысы, неге олардың көбісі сәтсіздікке ұшырағанын көрсетуге тырысады.
Финтан О'Тулдің мақтауы
Әрі қарай тереңдемес бұрын, кітап туралы қызу пікірталасқа тоқталсақ. The New York Times газетінен Финтан О'Тул оны «әсерлі және бай мазмұнды» деп бағалап, жоғары бағалады. Ол Хаберман мен Суонның «Трамп өзінің айналасында құрған ойын-сауық, елес, қиял және жоққа шығару әлемінен шынайылықты қайтарып алу» маңыздылығын ерекше атап өтті. Бұл – өте күшті мәлімдеме. Ол Трамптың қоғамдық тұлғасы мен медиадағы бейнесінің альтернативті шындықты құруда соншалықты тиімді екенін, тіпті объективті баяндаудың өзі қарсылық әрекеті сияқты көрінетінін меңзейді. О'Тулдің пікірінше, «арандату, қорлық, жеке пайдакүнемдік және өтіріктердің осы ағыны» Хаберман мен Суон ұсынған «қарсы баяндауды» «өмірлік маңызды» етеді. Бұл тұжырымдама кітаптың тек жаңалықтарды баяндап қана қоймай, сонымен қатар жасанды түрде жасалған шындыққа қарсы маңызды түзету екенін көрсетеді.
Бұл Неге Маңызды: Биліктің Жаңа Эрасы
Авторлар «Regime Change» кітабын «нақты уақыттағы саяси тарихтың белгілі бір кезеңіндегі маңызды еңбек» ретінде ұсынады. Бұл – үлкен мәлімдеме. Олар тек оқиғаларды тізбектеп қана қоймай, бұл президенттіктің «әлемнің американдық билікті түсінуін түбегейлі өзгерткенін» дәлелдейді. Бұл – үлкен сурет. Бұл тек Трамп туралы емес, бұл президенттіктің қандай бола алатыны және Американың ықпалының әлемдік аренада қалай қабылданатыны туралы парадигманың өзгеруі. Бұл – президенттік өкілеттіктің шекараларын және саяси дискурстың мәнін, қасақана немесе байқаусызда, қайта анықтаған көшбасшы туралы әңгіме. Кітап бұл өзгерген ландшафтың механизмдерін, мотивацияларын және салдарларын терең зерттеуге уәде береді. Осы екінші Трамп президенттігін соншалықты ерекше және, кітап бойынша, соншалықты маңызды ететін негізгі элементтерді қарастырайық. Бұл бірінші мерзімінің қайталануы емес; бұл – эволюция, немесе перспективаға байланысты, деволюция. Бірінші мерзімде болған, тіпті жиі сынақтан өтсе де, шектеулер бұл жолы айтарлықтай босатылған. Бұл президенттің еркінің тікелей және аз кедергімен жүзеге асуына мүмкіндік беретін динамиканы тудырады. Бұл шектеулердің салдары ауқымды, ішкі саясат пен федералды агенттіктердің қолданылуынан бастап, сыртқы қарым-қатынастар мен демократиялық нормалардың өзіне дейінгі барлық нәрселерді қамтиды.
Шектеулердің Бұзылуы
«Regime Change» кітабында атап өтілген ең таңқаларлық аспектілердің бірі – Трамптың бірінші мерзіміндегі ішкі қарсылықтың жоқтығы. Оның алғашқы төрт жылында әскери басшылар, ұлттық қауіпсіздік кеңесшілері және тіпті кабинет мүшелері президенттің импульсивті немесе дәстүрлі емес идеяларын тежеуші ретінде әрекет еткен көптеген жағдайлар болған. Бұл тұлғалар, көбінесе тәжірибелі кәсіпқойлар, шешімдерді қайта қарауға немесе өзгертуге әкелетін кеңестер беріп, қорғаныс қалқаны қызметін атқарған. Алайда, кітаптағы баяндау бойынша, екінші мерзімге дейін бұл маңызды бақылау-тепе-теңдік тетігі іс жүзінде жойылған. Трампқа «жоқ» деп айтуға батыл болған генералдар кетті, олардың орнына оның көзқарасына жақын немесе оны тікелей сынауға бейім емес адамдар келді. Бұл президенттің нұсқауларының айтарлықтай қарсылықсыз орындалуына мүмкіндік беретін вакуумды жасайды. Суон мен Хаберманның айтуынша, әкімшіліктегі заңгерлер «өз шайқастарын таңдау» стратегиясын ұстанған. Бұл прагматикалық, мүмкін тіпті тіршілік етуге бағытталған тәсілді білдіреді. Әр мәселе бойынша мансабын тәуекелге тігуі мүмкін қақтығыстардан аулақ болып, олар өз күштерін ең маңызды заңды немесе саяси шайқастарға шоғырландырады, аз маңызды мәселелерде жеңіліс табуға келіседі. Бұл стратегия, реттіліктің кейбір белгілерін сақтаса да, ақырында президенттің күн тәртібінің кең майданда жылжуына мүмкіндік береді. Бұл ішкі пікірталастың күшті моделінен басқарылатын келісім моделіне өтуді білдіреді, мұндағы негізгі мақсат – оны сұрау немесе шектеу емес, президенттің еркін жүзеге асыруды жеңілдету болып табылады.
