Podgląd streszczenia
Upadek Aniołków: Jak Victoria's Secret zgubiła swój blask i co możemy z tego wyciągnąć
Hej wszystkim! Dzisiaj zanurzymy się w historię marki, która dla wielu była synonimem luksusu, seksapilu i niedoścignionego ideału kobiecego piękna – Victoria's Secret. Pamiętacie te spektakularne pokazy mody, gdzie królowały "aniołki" z wielkimi skrzydłami, światowe gwiazdy muzyki i biustonosze warte miliony? To było coś! Wydawało się, że ta bajka nigdy się nie skończy. A jednak, coś poszło nie tak, i potężne imperium zaczęło się kruszyć. Jak to możliwe, że marka uwielbiana przez miliony nagle stała się obiektem ostrej krytyki? Czy jest jeszcze szansa na odzyskanie dawnej chwały?
Początki: Od niezręczności do sekretnego świata bielizny
Wszystko zaczęło się dość niepozornie, bo od... niezręczności. W latach 70. ubiegłego wieku Roy Raymond, absolwent prestiżowej szkoły biznesu, poczuł się kompletnie zagubiony, próbując kupić bieliznę dla swojej żony. W tamtych czasach, w konserwatywnej Ameryce, taki zakup był dla mężczyzny nie lada wyzwaniem. Wizyta w zwykłym sklepie z bielizną była jak wejście do obcego świata, gdzie sprzedawczynie patrzyły z ukosa, a inne klientki rzucały podejrzane spojrzenia. Roy czuł się jak jakiś dziwak, a nie troskliwy mąż. Ta niekomfortowa sytuacja dała mu do myślenia. Postanowił stworzyć miejsce, gdzie zarówno mężczyźni, jak i kobiety mogliby czuć się swobodnie, wybierając piękną i intymną bieliznę. Tak w 1977 roku narodził się pierwszy sklep Victoria's Secret. Nazwa miała sugerować coś ekskluzywnego, sekretnego, dostępnego tylko dla wtajemniczonych – niczym sekret znany kobietom (i ich partnerom, oczywiście). Pomysł okazał się strzałem w dziesiątkę! Raymond z pożyczonymi pieniędzmi otworzył nie tylko pierwszy, ale potem kolejne cztery sklepy, uruchomił katalog wysyłkowy i już w 1982 roku firma generowała 6 milionów dolarów przychodu. Ale tu jest pewien haczyk: to był przychód, nie zysk. Biznes był mocno ukierunkowany na mężczyzn, którzy kupowali bieliznę jako prezenty lub jako sposób na załagodzenie konfliktów. Roy Raymond zdawał sobie sprawę, że taki model, choć dochodowy, nie pozwoli zbudować prawdziwego imperium. Postanowił więc sprzedać swój biznes za okrągły milion dolarów Lesowi Wexnerowi.
Rewolucja Wexnera: Bielizna jako sztuka i obiekt pożądania
I tu zaczyna się najbardziej fascynująca część historii. Les Wexner, który już wtedy rozwijał sieć sklepów odzieżowych The Limited, dostrzegł w Victoria's Secret potencjał znacznie większy, niż mógł sobie wyobrazić sam Raymond. Zrozumiał, że kluczowym błędem było skupienie się na mężczyznach jako głównych klientach. Postanowił odwrócić strategię i skierować markę prosto do kobiet. Wexner postawił na odważną wizję: amerykańskie kobiety pragną tego samego, co ich europejskie odpowiedniczki – bielizny, która jest nie tylko funkcjonalna, ale przede wszystkim modna, stylowa i podkreślająca kobiecą zmysłowość. Victoria's Secret przestała być miejscem dla "nieśmiałych mężów", a stała się marką sprzedającą marzenia. Katalogi zaczęto stylizować na modłę europejską, sugerując ekskluzywność i wysoką jakość. Nawet zmyślony adres w Londynie miał dodawać prestiżu! Ta strategia okazała się genialna. Na początku lat 90. Victoria's Secret przekształciła się w prawdziwego giganta: 350 sklepów, miliard dolarów zysku rocznie. Marka stała się największym sprzedawcą bielizny w Stanach Zjednoczonych. Wszyscy byli zachwyceni, poza samym Royem Raymondem, który próbował swoich sił w innych projektach, ale bez większych sukcesów. Tragicznie zmarł w 1993 roku, pozostawiając po sobie markę, która już szykowała się do podboju świata.
Pokazy Mody: Marketingowa maszyna do tworzenia marzeń
Les Wexner nie zamierzał spoczywać na laurach. Aby uczynić z Victoria's Secret prawdziwy dom mody, potrzebował czegoś więcej niż tylko sklepów i katalogów. Potrzebował show. W 1995 roku odbył się pierwszy, jeszcze dość skromny, Victoria's Secret Fashion Show. Jednak marka szybko zrozumiała, że kluczem do sukcesu jest stworzenie prawdziwego widowiska. W 1999 roku wykupili reklamowy slot podczas finału Super Bowl, zachęcając do oglądania pokazu online. To był przełom! Półtora miliona widzów na całym świecie – liczba nie do pomyślenia jak na tamte czasy. A w 2001 roku pokaz trafił do amerykańskiej telewizji ABC w prime time, przyciągając przed ekrany 12,4 miliona widzów! Na wybiegu pojawiały się supermodelki: Tyra Banks, Heidi Klum, Adriana Lima, Alessandra Ambrosio. Na scenie występowali światowi artyści. A wisienką na torcie były "Fantasy Bra" – biustonosze warte miliony dolarów, które trafiały do Księgi Rekordów Guinnessa. Fashion Show stało się głównym narzędziem marketingowym Victoria's Secret. Komunikowało jasny przekaz: kupując tę bieliznę, stajesz się częścią świata idealnej, niedoścignionej seksualności, świata "aniołków". Ta formuła działała bez zarzutu przez całe lata 2000. Dziewczyny marzyły, by być jak modelki, kupowały ich bieliznę, a marka zarabiała miliardy dolarów.
Kryzys Tożsamości: Kiedy ideały stają się problemem
Jednak czas płynie, a świat się zmienia. W połowie drugiej dekady XXI wieku, w mediach społecznościowych coraz głośniej zaczęły rozbrzmiewać ruchy na rzecz ciałopozytywności i inkluzywności. Po skandalu z Harveyem Weinsteinem świat ogarnęła fala #MeToo, która wstrząsnęła fundamentami wielu branż, w tym modowej. W tym kontekście Victoria's Secret zaczęła spotykać się z coraz ostrzejszą krytyką. Pamiętacie kampanię "The Perfect Body" z 2014 roku? Na plakacie widniały modelki o idealnych sylwetkach, a hasło brzmiało "Idealne Ciało". Społeczeństwo zareagowało oburzeniem: marka narzucała jeden, nierealistyczny standard piękna, dyskryminując wszystkie inne typy sylwetek. Ponad 16 tysięcy osób podpisało petycję z żądaniem przeprosin. Victoria's Secret, pod presją, zmieniła slogan na "A body for everybody" (Ciało dla każdego), ale niesmak pozostał. Konkurenci błyskawicznie wykorzystali ten trend. Marka Aerie uruchomiła kampanię "Aerie Real" z udziałem różnorodnych modelek, a ich sprzedaż gwałtownie wzrosła. W 2018 roku pojawił się główny rywal – marka Savage x Fenty, założona przez Rihannę. Jej pokazy były demonstracyjnie inkluzywne: udział brały modelki różnych ras, rozmiarów, w różnym wieku, a nawet kobiety w ciąży. Na tym tle Victoria's Secret ze swoimi "aniołkami" i jednolitymi, idealnymi ciałami zaczęła wyglądać jak relikt przeszłości. Odbicie tej zmiany było widoczne w liczbach. Widownia pokazów mody spadła z 9 milionów widzów w 2014 roku do zaledwie 3 milionów w 2018. W 2019 roku pokaz został całkowicie odwołany. Udział marki w rynku topniał, akcje spółki matki spadały, a sklepy zaczęły się zamykać.
"Fantazja" jako wymówka i wyrok
Przełomowym momentem okazało się kontrowersyjne wywiad z Edem Razekiem, ówczesnym dyrektorem marketingu Victoria's Secret. Zapytany o brak modelek plus-size i transpłciowych w pokazach, stwierdził, że show to "fantazja", 42-minutowy projekt rozrywkowy, a nie "raport społeczny o różnorodności". Na pierwszy rzut oka logiczne, ale w 2018 roku słowo "fantazja" zabrzmiało jak jawna odmowa zaakceptowania nowej rzeczywistości. Po tym wywiadzie rozpętała się prawdziwa burza. Nawet byłe "aniołki", jak Carlye Kloss, zaczęły odchodzić, ponieważ wizerunek marki przestał być zgodny z ich osobistymi wartościami. Do problemów dołożyły się dwa kolejne poważne ciosy. Po pierwsze, dochodzenie New York Times ujawniło doniesienia o mobbingu i molestowaniu wewnątrz firmy, a głównym "winowajcą" miał być właśnie Razek. Po drugie, wyszło na jaw, że Les Wexner, założyciel, miał powiązania z Jeffreyem Epsteinem, który wykorzystywał nazwę marki do werbowania młodych kobiet. Nawet jeśli Wexner twierdził, że został oszukany, reputacja marki ucierpiała nieodwracalnie. Victoria's Secret znalazła się w podwójnej pułapce: z zewnątrz atakowano ją za przestarzały wizerunek, a z wewnątrz – za skandale. Marka nie mogła dłużej funkcjonować na starych zasadach.
