Summio

Kitob

Psixologiya, Qisqacha Kurs

Uilyam Jeymsning "Psixologiya, Qisqacha Kurs" asarining asosiy g'oyalariga do'stona sho'ng'ish, xususan, ong, shuur va inson tajribasi haqida.

18 daq. o‘qish

Mavjud tillar

Qisqacha mazmun parchasi

Uilyam Jeymsning Psixologiyasi: Qisqacha Sayohat

Assalomu alaykum! Uilyam Jeymsning "Psixologiya, Qisqacha Kurs" asari bilan tanishmoqchimisiz? Juda ajoyib! Buni psixologiyaning eng asosiy matnlaridan biriga do'stona, hech qanday bosimsiz qo'llanma deb tasavvur qiling. Jeyms o'z davrining eng iste'dodli va falsafiy fikrli olimlaridan biri edi. U laboratoriya sharoitidan tashqari, inson miyasi haqiqiy hayotda qanday ishlashiga chinakam qiziqqan. Bu kitob uning ulkan "Psixologiya Asoslari" asarining qisqartirilgan va keng ommaga mo'ljallangan versiyasidir. Shunday ekan, bir chashka qahva olib, qulay joy toping-da, bizni nima harakatga keltirishini Jeymscha uslubda o'rganishga kirishaylik.

Kirish: Nega Eski Psixologiyani O'rganish Kerak?

Cho'kayotganimizda, avvalo, vaziyatni tushunib olaylik. Uilyam Jeyms, 19-asr oxirida yozgan, psixologiya hali ilmiy fan sifatida o'z o'rnini topa boshlagan bir paytda inson ongini tushuntirishga harakat qilgan. U shunchaki quruq faktlar bilan qiziqmagan; inson bo'lish tajribasiga – his-tuyg'ularimizga, fikrlarimizga, tanlovlarimizga juda qiziqqan. "Psixologiya, Qisqacha Kurs" uning fikrlarining mohiyatini talabalar va o'zini hamda boshqalarni yaxshiroq tushunishga qiziquvchilar uchun jamlashga urinishidir. Bu jargonlarni yodlashdan ko'ra, bizning ichki hayotimiz haqidagi fundamental haqiqatlarni anglash haqida ko'proq. Buni eng qadimgi o'z-o'ziga yordam berish kitobi deb o'ylang, lekin ancha kuchliroq aql bilan yozilgan!

Asosiy G'oyalar: Jeymsning Keltirmoqchi Bo'lgan Bosh Mavzulari

Jeyms bugungi kungacha o'z ta'sirini o'tkazayotgan juda muhim g'oyalarni ilgari surgan. U shunchaki ruhiy jarayonlarni tasvirlab bermagan; ularga ma'lum bir nuqtai nazardan qarashni targ'ib qilgan. G'oya 1: Psixologiya – bu Ruhiy Hayot Ilmidir. Jeymsning fikricha, psixologiya subyektiv ong tajribasiga – his-tuyg'ularimizga, xohishlarimizga, fikrlarimizga va irodamizga qaratilgan bo'lishi kerak. U ongni statik narsa emas, balki dinamik, oqib turuvchi jarayon deb hisoblagan. Bu bizning "biz bo'lishimiz qanday ekanligi" haqida. G'oya 2: Tajriba va Funksiyaning Ahamiyati. Jeyms pragmatist (amaliyotchi) edi. U uchun g'oyaning ma'nosi va haqiqati uning amaliy natijalarida edi. Psixologiyada bu bizning miyamiz dunyoda qanday "ishlashini" tushunishni anglatadi – qanday qilib moslashishimizga, omon qolishimizga va maqsadlarimizga erishishimizga yordam beradi. Bu shunchaki "nima o'ylayotganimiz" emas, balki "nima uchun" va "qanday qilib" bu bizga yordam berayotgani haqida. G'oya 3: O'zlik Ko'p Qirralidir. Jeyms mashhur tarzda 'o'zlikni' turli qismlarga bo'lgan: moddiy o'zlik (tanamiz, mulklarimiz), ijtimoiy o'zlik (boshqalar bizni qanday ko'rishi) va ma'naviy o'zlik (ichki, subyektiv mavjudligimiz). Ushbu turli qirralarni tushunish bizning shaxsiyatimizni, motivatsiyalarimizni va hatto noqulayliklarimizni tushunish uchun kalitdir. G'oya 4: Odatlar Hayotimizni Shakllantiradi. Jeyms odatlarning cheksiz kuchini tan olgan. U ularni "jamiyatning ulkan parrak g'ildiragi" deb atagan, ko'pincha ongsiz ravishda xulq-atvorimizni shakllantiradi. Uning ta'kidlashicha, ongli ravishda yaxshi odatlarni shakllantirish va yomonlarini sindirish orqali biz o'zimizning xarakterimizga va taqdirimizga chuqur ta'sir ko'rsatishimiz mumkin.

Asosiy Fikrlar: Jeyms Dunyosiga Chuqurroq Sho'ng'ish

Keling, Jeyms ilgari surgan eng qiziqarli tushunchalardan bir nechtasini ko'rib chiqaylik:

Ongning Oqimi

Bu, ehtimol, Jeymsning eng mashhur g'oyasidir. Ongingizni fayllar solingan toza qatorlar sifatida tasavvur qilishni unuting. Jeymsning aytishicha, ongimiz daryoga o'xshaydi – doimiy oqib turadi, o'zgaradi va bir lahzadan ikkinchisiga hech qachon bir xil bo'lmaydi. Fikrlar shunchaki paydo bo'lib yo'qolmaydi; ular aralashadi, birlashadi va bir-biriga ta'sir qiladi. "Moddiy qismlar" (diqqatimiz qaratilgan joylar) va "o'tkinchi qismlar" (fkrlar orasidagi aloqa va o'tishning uchqun hislari) mavjud. Ushbu oqimni tushunish bizning ruhiy hayotimiz uzluksiz sayohat ekanligini, uzilgan hodisalar ketma-ketligi emasligini ko'rishga yordam beradi. Xotira narsani eslashda asl tajribaning hissini qaytarib olib kelishi yoki bitta fikr butun assotsiatsiyalar zanjiriga aylanishi shuning uchun.

Diqqat: Ongning Spot-Chirog'i

Diqqatingiz qayerga qaratiladi? Jeyms diqqatni ongning tanlovli fokuslanishi sifatida ko'rgan. Bu ba'zi narsalarni yoritib, boshqalarini zulmatda qoldiradigan aqliy spot-chirog'dir. Bu shunchaki biror narsani ko'rish emas; bu uni ko'rayotganingizni bilish va uning sizga ta'sir qilishiga yo'l qo'yishdir. Ushbu fokuslanish qobiliyati o'rganish, qaror qabul qilish va asosan biror ishni bajarish uchun juda muhim. U, shuningdek, diqqatimizning qanchalik oson chalg'ishi mumkinligini, ayniqsa yangi, qiziqarli yoki hissiy jihatdan kuchli narsalar bilan ta'kidlagan. Telefoningiz jiringlayotganda o'qishga urinayotganingizni tasavvur qiling – diqqatingiz doimiy ravishda chetga tortiladi.