Summio

Kitob

Haydash

An'anaviy mukofotlardan tashqari, haqiqiy motivatsiyani va yuqori samaradorlikni ochishning ilmiy asoslangan sirlarini kashf eting.

31 daq. o‘qish

Mavjud tillar

Qisqacha mazmun parchasi

Ichki Intilishni Oshirish: Daniel Pinkning "Drive" Asari Haqida Chuqur Tahlil

Assalomu alaykum, qadrli do'st! Siz ham "odamda harakat bo'lishi kerak" degan gapni ko'p eshitsiz, to'g'rimi? Bu ichimizdagi o'sha alanga, bizni oldinga chorlaydigan kuch. Lekin aslida bu harakatni nima quvvatlantiradi? Ko'p yillar davomida bizga mukofotlar — katta bonus, lavozimga ko'tarilish yoki "a'lo" baho — motivatsiyaning asosiy vositasi deb kelishgan. Ammo Daniel Pink o'zining ajoyib "Drive" kitobida: "Bir daqiqa, bu hikoyaning faqat bir qismi, va ko'pincha, hatto noto'g'ri yo'li ham", deb aytadi. Bu shunchaki yaxshi kayfiyat bag'ishlovchi shunchaki nazariyalar emas; Pink bizni haqiqatan ham nima motivatsiya qilishini, ayniqsa ijodkorlik, muammolarni hal qilish va chinakam jalb qilishni talab qiladigan vazifalar uchun ko'rsatib berish uchun ilmning turli sohalariga — psixologiya, neyroilmiy, iqtisodiyotga chuqur kirib boradi. Uning argumenticha, motivatsiyaning eski usuli, ko'pincha "Motivatsiya 2.0" deb ataladi, bu tashqi mukofotlar va jazolarga (sabzi va tayoqchalar) tayanadi, aslida eskirgan va ko'p hollarda bugungi kundagi ko'pchiligimiz bajaraetgan ishlar uchun teskari ta'sir ko'rsatadi. Buning o'rniga, Pink bizni ichki motivatsiyamizdan foydalanishga undaydigan "Motivatsiya 3.0" bilan tanishtiradi. Bu ichimizdan keladigan narsa, bizga biror narsani qilishni istashimizga sabab bo'ladigan narsa, chunki u o'zi shunchalik qiziqarli, qiyinchilik tug'diruvchi yoki mazmunli. U buni uchta asosiy elementga bo'ladi: Avtonomiya, Ustunlik va Maqsad. Keling, bu tushunchalarni do'stona suhbat tarzida tahlil qilib, ular ish, o'rganish va hatto hayotimizga qanday yondashuvimizni o'zgartirishi mumkinligini ko'rib chiqaylik.

1-bo'lim: Eski Ishonchlar (Motivatsiya 2.0) - Nima uchun "Sabzi va Tayoqchalar" Har Doim Ham Ishlamaydi?

Eng yaxshi narsalarga o'tishdan oldin, biz nimadan voz kechayotganimizni tushunish muhim. Uzoq vaqt davomida motivatsiyaning hukmron nazariyasi juda sodda edi: agar biror kishini biror narsani qilishni istasangiz, uni mukofotlang. Agar biror narsani qilishni istamasangiz, jazolang. Buni Pink "Motivatsiya 2.0" deb ataydi. O'ylab ko'ring. Bu model Sanoat Inqilobi davrida juda yaxshi ishlagan. Vazifalar ko'pincha odatiy, mexanik va bashorat qilinadigan edi. Siz odamlar kelib, bir xil ishni qayta-qayta bajarishini va ko'p chetga chiqmasligini xohlardingiz. Bunday sharoitda, belgilangan miqdorni bajarganlik uchun bonus taklif qilish yoki kechikkanlik uchun maoshdan ushlab qolish mantiqiy edi. Bu oddiy sabab-oqibat edi: X qilsang, Y olas. Yoki Z qilmasang, oqibatlarga duch kelasan. Ammo muammo shundaki: bugungi kunda ishning aksariyati bunday emas. Biz (ko'p holatlarda) yig'ish liniyalarida ishlamaymiz! Biz ofislarda, laboratoriyalarda, studiyalarda va uy ofislarida, yangicha fikrlashni, hamkorlikni va moslashuvchanlikni talab qiladigan muammolarni hal qilamiz. Bular ijodkorlik, murakkab muammolarni hal qilish va innovatsiyalarni talab qiladigan vazifalar. Va bilasizmi nima? Agar siz odamlarni shu kabi vazifalarni bajarishga eski "sabzi va tayoqcha" usuli bilan undashga harakat qilsangiz, ko'pincha ishlar yomonlashadi. Pink tashqi mukofotlarga haddan tashqari tayanishning bir nechta muammolarini ta'kidlaydi: Bu ichki motivatsiyani o'chirishi mumkin: Tasavvur qiling, siz faqat zavq uchun gitara chalishni yaxshi ko'rasiz. Keyin kimdir sizga uni chalish uchun ko'p pul to'lay boshlaydi. Birdaniga, siz pul uchun chalayotgan bo'lishingiz mumkin va ichki zavq yo'qolishi mumkin. Mukofot sababni almashtirgan. Bu ijodkorlikni kamaytirishi mumkin: Odamlar mukofot olishga qaratilgan bo'lsa, ular uni olish uchun eng oson yo'lni tanlashga moyil bo'lishadi. Ular aytilganini qilishadi, lekin yangi g'oyalarni kashf qilishga, xavf tug'dirishga yoki haqiqatan ham yangi g'oyalar topishga kamroq moyil bo'lishadi. Agar maqsad faqat mukofot olish bo'lsa, nima uchun xavf tug'dirish kerak? Bu axloqsiz xatti-harakatlarga olib kelishi mumkin: Ba'zi hollarda, mukofot olish bosimi odamlarni qisqa yo'llarni tanlashga, aldashga yoki boshqa nomaqbul xatti-harakatlarga undashi mumkin. Maqsad mukofot bo'ladi, ishning sifati yoki yaxlitligi emas. Bu murakkab vazifalar uchun samaradorlikni pasaytirishi mumkin: Bilişsel ko'nikmalar va ijodkorlikni talab qiladigan vazifalar uchun mukofot bosimi aslida samaradorlikni pasaytirishi mumkin. Bu bizning diqqatimizni juda toraytiradi, bizga kattaroq rasmni ko'rish yoki zukko yechimlarni topishga imkon bermaydi. Bu giyohvandlikka aylanishi mumkin: Har qanday giyohvandlik kabi, odamlar tashqi mukofotlarga qaram bo'lib qolishlari mumkin, ularni motivatsiya qilish uchun doimiy ravishda kattaroq yoki yaxshiroq mukofotlarni talab qiladi. Bu qochish qiyin bo'lgan motivatsiya treadmillini yaratadi. Pink buni tasdiqlash uchun ko'plab tadqiqotlar va

2-bo'lim: Ichki Motivatsiyaning Ustunlari - Avtonomiya, Ustunlik va Maqsad

Mayli, biz tashqi mukofotlar bilan odamlarni motivatsiya qilishning eski usuli bugungi kunda muhim bo'lgan ishlar uchun yetarli emasligini aniqladik. Xo'sh, muqobil nima? Daniel Pinkning ta'kidlashicha, kalit ichki motivatsiyamizdan foydalanishda yotadi. Bu bizning ichimizdan keladigan motivatsiya, o'rganish, yaratish va hissa qo'shishga bo'lgan tabiiy istagimiz bilan bog'liq. U buni uchta asosiy elementga bo'ladi: 1. Avtonomiya: O'z hayotimizni boshqarish istagi. 2. Ustunlik: Muhim bo'lgan biror narsada tobora yaxshiroq bo'lish istagi. 3. Maqsad: O'zimizdan kattaroq biror narsaga xizmat qilishda o'z ishimizni qilish istagi. Bular shunchaki jozibali so'zlar emas; ular chuqur ildiz otgan insoniy ehtiyojlardir, ular qondirilganda, ko'proq jalb qilish, ijodkorlik, samaradorlik va umumiy qoniqishga olib keladi. Keling, ularning har birini ko'rib chiqaylik.

1-Ustun: Avtonomiya - O'z Boshlig'imiz Bo'lish Istagi

Avtonomiya mutlaq cheklovlarsiz yoki istagan narsani istagan paytda qilish degani emas. Bu o'z ishimiz ustidan nazorat va tanlov tuyg'usiga ega bo'lish demakdir. Pink ta'kidlashicha, odamlar o'z vazifalariga qanday yondashishda ma'lum darajada erkinlikka ega bo'lganda yaxshiroq natija ko'rsatadilar va baxtliroq bo'ladilar. U avtonomiyaning to'rtta asosiy jihatini aniqlaydi: Vazifa Avtonomiyasi: Nima ustida ishlashni tanlashda ovozga ega bo'lish. Bu bizning qiziqishlarimiz va ko'nikmalarimizga mos keladigan loyihalar yoki loyihalarning qismlarini tanlash qobiliyatini anglatadi. Vaqt Avtonomiyasi: Qachon ishlashni nazorat qilish. Bu har doim ham o'z ish vaqtingizni belgilashni anglatmaydi, balki eng samarali bo'lish uchun vaqtingizni boshqarishda moslashuvchanlikka ega bo'lishni anglatadi. Usul Avtonomiyasi: Ishni qanday qilishda erkinlikka ega bo'lish. Bu muammolarni hal qilish va innovatsiyalar uchun juda muhim, bu shaxslarga o'zlari uchun eng yaxshi usullarni topishga imkon beradi. Jamoa Avtonomiyasi: Kim bilan ishlashni tanlashda ovozga ega bo'lish. Biz tanlagan odamlar bilan hamkorlik qilish qobiliyati kayfiyatni va samaradorlikni sezilarli darajada oshirishi mumkin. O'ylab ko'ring: sizga qanday qilish kerakligi, qachon qilish kerakligi va kim bilan qilish kerakligi haqida aniq ko'rsatmalar berilgan vazifa berilsa, qanchalik motivatsiya his qilasiz? Ehtimol, unchalik emas. Ammo agar sizga maqsad berilsa va uni eng yaxshi yo'l bilan qanday amalga oshirishni o'zingiz hal qilsangiz, siz ko'proq investitsiya qilingan, ijodkor va mas'uliyatli his qilishingiz mumkin. Pink qiziqarli misollar bilan bo'lishadi, masalan, Google'ning mashhur "20% vaqt" dasturi, unda xodimlarga haftada bir kun o'zlarining shaxsiy loyihalari ustida ishlashga ruxsat berilgan. Bu tashabbus Google'ning eng muvaffaqiyatli mahsulotlaridan ba'zilari, masalan, Gmail va AdSense'ning rivojlanishiga olib keldi. Bu odamlarga avtonomiya berish ularning dangasa bo'lib qolishini anglatmasligini ko'rsatadi; bu ko'pincha ularning salohiyatini ochib beradi. Hatto kamroq moslashuvchan muhitlarda ham, avtonomiyaning kichik dozalari katta farq qilishiga olib kelishi mumkin. Odamlarga vazifalarining tartibini, ular ishlatadigan vositalarni yoki hatto qayerda ishlashlarini tanlashga ruxsat berish egalik va jalb qilishning katta hissini uyg'otishi mumkin.

2-Ustun: Ustunlik - Yaxshilanish Intilishi

Insonlarda o'rganish, o'sish va biror narsada mohir bo'lish tabiiy istagi bor. Bu ustunlik uchun intilish. Bu shunchaki ma'lum bir darajaga erishish emas; bu yaxshilanish jarayoni haqida. Pinkning ta'kidlashicha, ustunlikka intilish asosiy motivatsiya omilidir, ayniqsa ko'nikma va tajribani talab qiladigan sohalarda. Ustunlik qanday ko'rinadi? Bu haqida: Doimiy Yaxshilanish: Doimo yangi ko'nikmalarni o'rganish, mavjudlarini takomillashtirish va chegaralaringizni oshirishga intilish. "Goldilocks" Vazifasi: Vazifalarni bajarish, lekin ular imkonsiz emas. Ular sizni zeriktirmasdan yoki haddan tashqari tushkunlikka tushirmasdan, sizning qobiliyatlaringizni yetarlicha cho'zishi kerak. Agar vazifa juda oson bo'lsa, zerikib qolasiz. Agar u juda qiyin bo'lsa, tushkunlikka tushasiz. Eng yaxshi joy — bu doimiy o'rganish va yaxshilanish. San'atdan Zavqlanish: Ishni bajarish jarayonidan, unda ishlatiladigan mahoratdan va erishilgan yutuqlardan mamnun bo'lish. Biror musiqa asbobini chalish, yangi til o'rganish yoki duradgorlik kabi hunarni o'zlashtirish kabi sevimli mashg'ulotlarni o'ylab ko'ring. Odamlar ko'pincha tashqi mukofotlarsiz bu mashg'ulotlarga cheksiz soat sarflashadi, chunki o'rganish va yaxshilanishning o'zi ichki jihatdan qoniqarli. Ushbu intilish ham kasbiy hayotimizda qo'llab-quvvatlanishi va rivojlantirilishi kerak. Rahbarlar va menejerlar uchun ustunlikni rivojlantirish o'rganish va rivojlanish imkoniyatlarini taqdim etish, konstruktiv fikr-mulohazalarni taqdim etish va faqat yakuniy natijani emas, balki yaxshilanish jarayonini ham nishonlashni anglatadi. Bu odamlar tajriba qilish, xatolar qilish va mutaxassis bo'lish yo'lida ulardan o'rganishlari mumkin bo'lgan muhit yaratishdir.

3-Ustun: Maqsad - Kattaroq Biror Narsaga Ulanish

Ko'pincha foyda va shaxsiy yutuqlarga qaratilgan dunyoda maqsad istagi kuchli, ko'pincha kam baholangan motivatsiya omilidir. Odamlar o'z ishlarining ahamiyatli ekanligini bilishni xohlashadi. Ular o'zlaridan kattaroq, ijobiy ta'sir ko'rsatadigan biror narsaga hissa qo'shishni xohlashadi. Pinkning ta'kidlashicha, o'z ishlarini yirik missiya yoki sabab bilan bog'lay oladigan tashkilotlar va shaxslar ko'proq jalb qilingan va chidamli bo'lishadi. Bu maqsad dunyoni qutqarishni anglatmasligi mumkin (garchi u shunday bo'lishi mumkin!); u mijozning hayotini osonlashtirish, jamoaning muvaffaqiyatiga hissa qo'shish yoki jamiyatga foyda keltiradigan muammoni hal qilish haqida bo'lishi mumkin. Maqsadga yo'naltirilgan ish qanday ko'rinadi? Ma'noli Hisssa Qo'shish: Sizning ishingiz qanday kattaroq yaxshilikka yoki umumiy maqsadga hissa qo'shayotganini tushunish. Merоs: O'z harakatlaringizning doimiy ta'sirini o'ylash. Qadriyatlar bilan Ulanish: O'z ishingizni shaxsiy qadriyatlaringiz va e'tiqodlaringiz bilan moslashtirish. O'z missiyasini aniq bayon qila oladigan va har bir xodimning rolini ushbu missiyaga qanday hissa qo'shishini ko'rsata oladigan kompaniyalar ko'pincha yuqori darajadagi jalb qilish va sodiqlikni ko'rishadi. Bu oddiygina pul topishdan ko'ra muhim bir narsaning bir qismi bo'lishga qaratilgan. Nodavlat notijorat tashkilotlari yoki ijtimoiy korxonalarni ko'rib chiqing. Ular har doim ham eng yuqori maoshlarni taklif qilmasalar ham, ular ko'pincha kuchli maqsad tuyg'usi tufayli g'ayratli odamlarni jalb qiladi. Odamlar sababga ishonishganda, ular ko'proq ishlashga va ko'proq sodiq bo'lishga tayyor. Hatto an'anaviy bizneslarda ham, maqsadni topish va bayon qilish juda muhim. Bu hayotni yaxshilaydigan innovatsiyalar, ishonch quradigan mijozlarga xizmat ko'rsatish yoki xodimlarni kuchaytiradigan ijobiy ish muhitini yaratish haqida bo'lishi mumkin. Odamlar o'z ishlarining "nima uchun"ini tushunishganda, bu bonuslar hech qachon qila olmaydigan tarzda ularning ichki motivatsiyasini kuchaytiradi. Ushbu uchta ustun — Avtonomiya, Ustunlik va Maqsad — Motivatsiya 3.0 ning asosini tashkil etadi. Ular zamonaviy dunyoda barqaror jalb qilish, ijodkorlik va yuqori samaradorlikni ochish kalitlari hisoblanadi.