Summio

Kitob

O'z qo'lingizni o'zingiz torting

Ushbu maqola Ueyn Dayerning hayotingizni nazorat qilish va tashqi ta'sirlardan xalos bo'lish haqidagi kuchli falsafasiga chuqur kirib boradi.

19 daq. o‘qish

Mavjud tillar

Qisqacha mazmun parchasi

Oʻz Hayotingiz Iplarini Torting: Ueyn V. Dayer bilan Chuqur Suhbat

Assalomu alaykum! Siz qoʻlingizga shunday bir yoʻl xaritasini olibsizki, u boshqa odamlarning sizning fikringizni va hayotingizni buzishiga yoʻl qoʻymaslikka yordam beradi. Ueyn V. Dayerning «Oʻz iplaringizni torting» kitobi, rostini aytsam, bugungi kunda yanada dolzarbroq tuyiladigan klassik oʻz-oʻziga yordam berish durdonalaridan biri. Bu xuddi sizga dono, juda xotirjam doʻstingiz oʻtirib, «Qara, bu yerda hammasi sening qoʻlingda. Keling, buni qanday amalga oshirishni aniqlaymiz», deganiga oʻxshaydi. Bu kitob sizni yolgʻiz yoki oʻziga yoqmagan odamga aylantirish haqida emas. Aslo unday emas! Bu biz hatto sezmay turib, oʻz kuchimizni qanday berib qoʻyishimizni tushunish haqida. Biz boshqalarning fikrlari, kutishlari va talablari bizning his-tuygʻularimizni, tanlovlarimizni va oxir-oqibat, baxtimizni belgilashiga yoʻl qoʻyamiz. Dayer bularni «iplar» deb ataydi va u bizga ularni qanday aniqlashni, nima uchun ularni bizni boshqarishiga yoʻl qoʻyishimizni tushunishni va eng muhimi, ularni uzib, nihoyat oʻz musiqamizga raqsga tushishni oʻrgatish uchun shu yerda. Oʻylab koʻring: qancha tez-tez kimdir kutganligi uchun aslida xohlamagan narsani qilasiz? Yoki oʻz orzularingizga intilishdan aybdorlik his qilasizmi, chunki ular kimningdir boshqa shakliga toʻgʻri kelmaydi? Yoki doimo tasdiq izlaysizmi, kimdir aytmaguncha oʻzingizni yetarli his qilmayapsizmi? Ha, mana ular – oʻsha iplar. Va Dayerning maqsadi sizga ular nimaligini koʻrsatish va ularni birma-bir uzish uchun vositalarni taqdim etishdir. U bizning ushbu tashqi taʼsirlarga qanday tushib qolishimiz psixologiyasini chuqur oʻrganadi. Koʻpincha bu sevilib qolmaslikdan qoʻrqish, tasdiqqa ehtiyoj yoki bolalikdan oʻrgangangan xulq-atvorga borib taqaladi. Lekin yaxshi xabar shundaki, Dayer bizda oʻzgarish kuchi borligiga qatʼiy ishonadi. Biz sahna qoʻgʻirchoqlari boʻlib, kimningdir boshqa oʻyinini ijro etishdan, oʻz hayotimizning rejissyorlari, yozuvchilari va yulduzlari boʻlishga oʻtishimiz mumkin. Ushbu qisqacha mazmun kitobning asosiy gʻoyalari boʻylab sizni olib boradi. Biz sizni qanday iplar bogʻlab turishini, qanday fikrlash uslublari bizni qamoqda ushlab turishini va Dayerning ozod boʻlishga yordam beradigan amaliy strategiyalarini oʻrganamiz. Oʻzingizni kuchli his qilishga tayyor boʻling, chunki oxirida siz oʻz hayotingiz iplarini tortishni qanday boshlash haqida yanada aniqroq tasavvurga ega boʻlasiz.

Asosiy Falsafa: Oʻz Baxtingizning Manbaisiz

«Oʻz iplaringizni torting» kitobining markazida kuchli, ammo oddiy bir gʻoya yotadi: Sizning baxtingiz va oʻz qimmatli hissingiz ichkaridan keladi. U boshqalar siz haqingizda nima oʻylayotganiga, ular sizdan nima kutayotganiga yoki hatto ular sizga nima qilishiga bogʻliq emas. Dayerning taʼkidlashicha, biz koʻpincha tasdiqlash yoki oʻzimizni yaxshi his qilish uchun tashqi manbalarni qidiramiz, lekin bu notoʻgʻri va oxir-oqibat hafsalani pir qiluvchi strategiyadir. Haqiqiy, barqaror mamnunlik oʻz-oʻzini qabul qilishni rivojlantirish va sizning hissiy holatingizning yagona meʼmori ekanligingizni tan olishdan keladi. U boshqa odamlar bizni xafa, gʻamgin yoki tushkunlikka solishga qodir degan keng tarqalgan fikrga qarshi chiqadi. Dayerning qarashicha, boshqalar bizda reaksiya uygʻotishi mumkin boʻlgan harakatlarni qilsa ham, maʼlum bir tarzda reaksiya bildirish bizning tanlovimiz. Bizda ichki mexanizm, tanlov nuqtasi bor, u yerda biz tashqi hodisalar va odamlarning xulq-atvorini qanday talqin qilish va javob qaytarishni tanlashimiz mumkin. Bu koʻpchilik uchun gʻayrioddiy gʻoya, chunki biz oʻzimizning salbiy his-tuygʻularimizni boshqalarga yuklashga juda oʻrganib qolganmiz. «U meni judayam xafa qildi!» yoki «U meni har doim asabimga tegadi!» kabi takrorlanuvchi iboralar. Dayer bizni bu rolni oʻzgartirishimizni istaydi: «Men xafa boʻlishni tanladim» yoki «Men oʻzimni xafa boʻlishga yoʻl qoʻyaman». Bu aybni oʻz boʻyniga olish haqida emas; bu oʻz agentligingizni tan olish haqida. Bu tushuncha juda muhim, chunki u kuchi toʻgʻridan-toʻgʻri sizning qoʻlingizda ekanligini koʻrsatadi. Agar tashqi omillar haqiqatan ham sizning his-tuygʻularingizni nazorat qilsa, siz doimiy ravishda boshqalarning harakatlari va kayfiyatlariga qaram boʻlgan holda, holatlarning qurboni boʻlar edingiz. Ammo agar siz oʻz reaktsiyalaringizni tanlovchi boʻlsangiz, siz nazoratdasiz. Siz oʻz his-tuygʻularingizni boshqarishni, gʻazab oʻrniga tinchlikni tanlashni va ularga berilib ketish oʻrniga, qiyin vaziyatlarga xotirjamlik va oqilona munosabatda boʻlishni oʻrganishingiz mumkin. Bu ichki nazorat joyi haqiqiy «oʻz iplaringizni tortish»ning poydevoridir.

Manipulyativ Iplarni Aniqlash

Dayer odamlar koʻpincha ongsiz ravishda boshqalarni nazorat qilish yoki taʼsir qilish uchun ishlatadigan bir nechta umumiy «iplar»ni aniqlaydi. Ulardan xalos boʻlishning birinchi qadami ularni tanishdir.

Majburiyat va Aybdorlik Ipi

Bu juda muhim ip. Bu kimdir sizdan biror narsani qarzdor ekanligingizni yoki ularning xohishlariga boʻysunmasangiz aybdorlik his qilishingiz kerakligini toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita bildirganda paydo boʻladigan his. Ota-onalar: «Men sening uchun hamma narsani qildim, sen menga shu bitta narsani qila olmaysanmi?» deyishini yoki doʻstingiz vaqtingiz boʻlmaganda ham biror yordam berishga majbur qilganini oʻylab koʻring. Dayer taʼkidlashicha, sevganlarga yordam berish tabiiy boʻlsa-da, biz aybdorlik orqali manipulyatsiya qilinmasligimiz kerak. Haqiqiy saxovat koʻngilli yurakdan, majburiy emas. U bizni bu majburiyatlar manbasini savol ostiga olishga undaydi. Ular haqiqiy masʼuliyatlarmi, yoki ular bizning xulq-atvorimizni nazorat qilish uchun yaratilgan qarz hislarimi? Aybdorlikka berilmasdan, xushmuomalalik bilan «yoʻq» deya olishni oʻrganish muhim koʻnikmadir. Bu sizning oʻz vaqt, energiya va ustuvorliklaringizga haqingiz borligini va oʻz ehtiyojlaringizni qondirish sizni yomon odam qilmasligini tan olishdir.

Tasdiq va Qadrlash Ipi

Bu boshqalar tomonidan yoqtirilish, qoyil qolish yoki qabul qilinish uchun haddan tashqari koʻp intilish. Biz ularning tasdiqlovchi bosh qimirlatishini, maqtovini, ijobiy fikrini qidiramiz. Dayerning taʼkidlashicha, bu bir tuzoq, chunki u bizning oʻz qimmatimizni tashqi manbalarga bogʻliq qiladi. Agar siz doimo boshqalarni xursand qilish uchun harakatlaringizni, soʻzlaringizni va hatto shaxsiyatingizni moslashtirsangiz, siz oʻzingiz boʻlishdan toʻxtaysiz. Siz xameleonga aylanib, doimo atrof-muhitga moslashib, oʻz haqiqiy ranglaringizni yoʻqotasiz. U bizga faqat oʻzimizning tasdigʻimiz kerakligini taklif qiladi. Oʻz-oʻzini tasdiqlash takabburlik haqida emas; bu sizning tugʻma qimmatingizni, kamchiliklari bilan birga tan olishdir. Oʻzingizni tasdiqlay olganingizda, boshqalarning fikrlariga kamroq taʼsirchan boʻlasiz. Ularning maqtovi zaruriyatingiz emas, balki yoqimli qoʻshimcha boʻlib qoladi va ularning tanqidi oʻz kuchini yoʻqotadi.

Qoʻrquv Ipi

Qoʻrquv kuchli motivatordir va odamlar koʻpincha uni qasddan yoki qasddan boʻlmasin, bizni nazorat qilish uchun ishlatishadi. Bu rad etishdan, muvaffaqiyatsizlikdan, yolgʻizlikdan, tasdiqlanmaslikdan yoki hatto jismoniy zarardan qoʻrqish shaklida namoyon boʻlishi mumkin. Misol uchun, ish beruvchi itoatkorlikni taʼminlash uchun qoʻrquv muhitini yaratishi mumkin, yoki sherik boshqa shaxsni nazorat qilish uchun ketish bilan tahdid qilishi mumkin. Dayer taʼkidlashicha, qoʻrquv taʼsiri ostida yashash siz erkin yashamaysiz degan maʼnoni anglatadi. Sizning qarorlaringiz ijobiy intilishlar oʻrniga qochishdan kelib chiqadi. U oʻquvchilarni qoʻrquvlari bilan yuzlashishga undaydi. Koʻpincha, biz eng koʻp qoʻrqadigan narsalar biz tasavvur qilganimizdek kuchli emas, ayniqsa, biz ularga jasorat va oʻzimizning undan oʻtib keta olishimizga ishonch bilan yuzlashganimizda. Qoʻrquvlarimizning ildizlarini tushunib va biz duch keladigan har qanday narsani uddalay olamiz deb realization qilib, biz qoʻrquvga asoslangan manipulyatsiyaning taʼsirini kamaytirishi mumkin.