Саммари үзіндісі
Нөлден Бірге: Болашақты Құрудың Құпиясы
Сәлеметсіз бе! Питер Тиль мен Блейк Мастерстің "Нөлден Бірге" кітабын қолыңызға алдыңыз ба? Тамаша таңдау! Бұл кітап – шынымен жаңа, шынымен маңызды нәрсе жасағысы келетін кез келген адам үшін құпия нұсқаулық іспеттес. 'Дискредитациялау' және 'бәсекелесу' туралы әдеттегі кеңестерді ұмытыңыз – Тиль мүлдем бәсекелесудің қажеті болмайтындай, ерекше, революциялық бірдеңе жасау туралы айтады. Ол мұны 'нөлден бірге' қадамы деп атайды, бұл 'бірден онға' (бар нәрсені сәл жақсарту) қарағанда әлдеқайда қызықтырақ. Бұл кәдімгідей бизнеске арналған өзін-өзі көмек кітабы емес. Бұл – шынайы құнды компания құру үшін не қажет екенін, және ең бастысы, жақсы болашақты қалай құру керектігін терең философиялық тұрғыдан зерттейді. PayPal-дың тең құрылтайшысы және Facebook-тың алғашқы инвесторларының бірі ретінде Тиль жаңашыл компаниялар құру туралы біраз біледі. Ол әлем мен бизнеске қарайтын өзіндік көзқарасы бар, бұл өте терең ойлы және, мойындау керек, сәл сөзбұйдаласқандай көрінеді. Ол жаһанданудың ең жоғары мақсат екендігі немесе қарқынды бәсекелестіктің пайдалы екендігі сияқты біз қабылдайтын көптеген нәрселерге күмән келтіреді. Сондықтан, кофеңізді алып, жайғасып отырыңыз, және "Нөлден Бірге" кітабын неге соншалықты өмірді өзгертетін туынды ететінін талқылайық.
Негізгі Тұжырымдама: Неліктен 'Нөлден Бірге' Маңызды?
"Нөлден Бірге" кітабының өзегі – ізгілену. Тиль шынайы ілгерілеушілік көлденең және тік инновациядан туындайды деп санайды. Көлденең ілгерілеушілік – бұл жаһандану сияқты, бір жерде жұмыс істейтін нәрсені алып, оны барлық жерге тарату. Мысалы, танымал фастфуд желісінің жаңа елдерде филиалдарын ашуы. Бұл бар идеяларды тарату. Ал тік ілгерілеушілік – бұл мүлдем жаңа нәрсе жасау. Бұл 'нөлден' (ешнәрсе жоқ) 'бірге' (бірдеңе бар) қарай жылжу. Мысалы, алғашқы ұшақ, алғашқы компьютер немесе алғашқы смартфон. Міне, осылай әлемді шынымен өзгертетін және зор құндылық тудыратын инновация. Тиль тік ілгерілеушілікті жақтаушы. Ол болашақтағы ең маңызды компаниялар тек бар нарықтарды кеңейтумен шектелмей, жаңа технологиялар мен жаңа әдістерді жасайтындар болады деп санайды. Ол біздің көлденең ілгерілеушілікке тым беріліп кеткенімізді, көбірек сол нәрсенің көбірек болуы – ең жақсысы деп ойлайтынымызды айтады. Бұл бізге көбірек таңдау мүмкіндігі беретін, бірақ міндетті түрде жақсырақ емес, және бәсекелестікті нөлдік ойынға айналдыратын әлемге әкеледі. Ол монополия ұғымын – иә, сол монополия ойынындағыдай емес, экономикалық мағынада – компания үшін ең жоғары мақсат ретінде қолданады. Енді, көздеріңізді айналдырмас бұрын, ол ескі замандағы көлеңкелі, тұтынушыларға зиянды монополияларды айтып отырған жоқ. Ол белгілі бір саладан соншалықты көп құндылық тудыратын компанияны айтады, оның мағыналы бәсекелестері болмайды. Мысалы, іздеу жүйесіндегі Google немесе электронды коммерциядағы Amazon (ең кем дегенде алғашқы кезеңдерінде). Бұл компаниялар жай ғана бар қызметтердің жақсы нұсқалары емес; олар мүлдем жаңа санаттарды құрып, оларды басып алды, себебі олар негізінен басқаша және жоғары сапалы нәрсе ұсынды.
Бәсекелестіктің Мәселесі
Міне, Тиль шынымен жаңалық енгізетін жер. Бизнес мектептері мен кеңес беру орталықтарының көпшілігі бәсекелестіктің жақсы екенін айтады. Ол инновацияны ынталандырады, бағаны төмендетеді және тұтынушыларға пайда әкеледі. Тиль бұл негізінен 'бәсекелес нарықтарда' қалған компаниялар үшін дұрыс екенін айтады, онда олар жай ғана қалдықтар үшін күреседі. Бұл компаниялар жиі ұқсас болып көрінеді, азды-көпті жақсартуларды ұсынады және елеулі пайда табу үшін күреседі. Олар негізінен 'бірден онға' жылжуда, келесі жігіттен сәл жақсы болуға тырысады. Ол авиакомпаниялар мысалын келтіреді. Бұл белгілі бір қиын сала, өйткені әрбір авиакомпания өте ұқсас қызметті ұсынады (А нүктесінен В нүктесіне ұшу), және бәсекелестік өте жоғары. Олар ақша жоғалтады, өйткені олар баға мен ұсақ ыңғайлылықтар бойынша бір-бірін үнемі арттыруға тырысады, бірақ негізінен олар бәрі бір ойында. Бұл Тиль ұсынған нәрсенің қарама-қарсысы. Ол шынымен табысты компаниялар бәсекелестікті бейтарап ететіндей бірегей болу арқылы монополияларды құрады деп санайды.
Монополия Құру: Мақсат
Тильдің көзқарасы бойынша, шынайы монополия келесілермен сипатталады: 1. Меншікті Технология: Қолда бар баламалардан кем дегенде 10 есе жақсы, қайталауға қиын, уникалды технологияға ие болу. 2. Желілік Әсерлер: Сервис неғұрлым көп адам пайдаланған сайын соғұрлым құнды болады (мысалы, Facebook немесе PayPal). 3. Ауқымдық Экономика: Өсіп отырған сайын, бірлік құны төмендейді, бұл сізді тиімдірек етеді. 4. Бренд: Сапа мен уникалдылықты білдіретін мықты бренд құру. Мұндай жетістіктерге жеткен компанияларға бәсекелестердің клиенттерін ұрлап кететіні туралы алаңдаудың қажеті жоқ. Олар көбірек құндылық құруға және тұрақты пайдадан ләззат алуға назар аудара алады. Мақсат – басқалардың арасында ең жақсы болу емес; жалғыз болу.
Болашақ Тегіс Емес (Жаһандану vs. Технология)
Тиль жаһанданудың болашақ ілгерілеушілігінің басты қозғаушы күші деген идеяға өте сын көзбен қарайды. Ол жаһандану көлденең бағытта бар технологиялар мен идеяларды таратса да, негізінен жаңаларын жасамайды деп санайды. Ол технологиялық инновацияны ілгерілеушіліктің нағыз қозғаушы күші деп санайды, бұл бізге жаңа нәрселер жасауға және жаңа байлық тудыруға мүмкіндік береді. Ол соңғы онжылдықтардағы технологиялық ілгерілеушіліктің 20-шы ғасырдың ортасындағы қарқынды дамуымен (ғарыш жарысы, компьютер революциясы) салыстырғанда баяулауына назар аударады. Ол технологиялық серпіліссіз жаһандануға баса назар аудару, болашақтың жақсы нұсқасы емес, тек қазіргінің тығыз нұсқасы болып қалатынына алаңдайды. Ол Қытай мысалын келтіреді: егер Үндістан Қытайдың келесісі болса, яғни дамыған әлемнің барлық технологиялары мен өндіріс әдістерін қабылдаса, ол әлі де дамушы ел болар еді. Ол жай ғана үлкен, көп халқы бар дамушы ел болар еді. Тиль үшін шынайы ілгерілеушілік – бұл барларды кеңірек таратудан гөрі, бұрын жасай алмаған нәрселерді жасауға мүмкіндік беретін жаңа технологияларды жасаудан келеді.
Бизнестегі Әрбір Сәт Нөлден Бірге
Бұл атау және негізгі идея. Тиль әрбір елеулі инновация 'нөлден' 'бірге' бірдеңе болатын сәтті білдіреді деп санайды. Бұл бар нәрсені жай ғана жақсарту емес ('бірден онға'), мүлдем жаңа нәрсе жасау туралы. Сәл жылдам көлікті жасайтын компания мен ұшақты ойлап тапқан компания арасындағы айырмашылықты елестетіп көріңіз. Жылдам көлік – 'бірден онға'. Ұшақ – 'нөлден бірге'. Ұшақ тек көлікті жақсартпады; ол біздің өмір сүру, жұмыс істеу және өзара әрекеттесу тәсілімізді негізінен өзгертті. Тиль кәсіпкерлердің жай ғана ұсақ оңтайландырулар емес, осы 'нөлден бірге' секірістерін мақсат етуін қалайды.
