Summio

Кітап

Жанып жатқан бөлме

Детектив Харри Бош он жыл бұрын болған атыс оқиғасын тергеуде, жәбірленуші енді ғана қайтыс болған, саяси сипаттағы шешілмеген істі ашады.

18 мин оқу

Қолжетімді тілдер

Саммари үзіндісі

'Жанған Бөлме': Майкл Коннеллидің Гарри Босх туралы ең күрделі ісіне терең шолу

Сәлеметсіздер ме, достар! Бүгін біз Майкл Коннеллидің Гарри Босх туралы жаңа шытырман оқиғасы, атап айтқанда 'Жанған Бөлме' кітабын талқылаймыз. Бұл кәдімгідей 'кім істеді?' деген сұраққа жауап іздейтін детектив әңгімелерден мүлдем басқа. Бұл жерде ресми түрде 'суық іс' болып есептелген, бірақ өзіндік бір себептермен өте 'ыстық' болып тұрған жағдай қарастырылады. Елестетіп көріңіз, бір адам он жыл бұрын атылған кездейсоқ оқтың кесірінен қайтыс болады. Иә, дұрыс естідіңіз. Оқ оның омыртқасында он жыл бойы жатқан, ал енді, бір онжылдықтың соңында, сол ескі жарақаттың асқынуынан ол көз жұмады. Міне, осындай күтпеген жағдайларды тек Гарри Босх қана шамалай алады, әсіресе ол LAPD-ның 'Ашық-Беймәлім Істер' бөлімінде жұмыс істеп жүргенде, бұл бөлімдегі істердің көбісі суып қалған пицца сияқты суық болады. Бұл кітап бізді детектив Босх пен оның жаңа серіктесі, тәжірибесіз жас полицей Люсия Сотомен бірге судың тереңіне лақтырады. Сото академияны енді ғана бітірген, жігерлі, және, мүмкін, Босхтың атышулы беделінен сәл қысылатын шығар. Екеуі бірлесіп, он жыл бұрын бұл адамды кім, не үшін атқанын анықтауға тиіс. Және де, сол кездегі кездейсоқ көрінген зорлық-зомбылықтың қазіргі таңда кісі өлтіру ісіне айналуын түсіну қажет. Ең қызығы – мәйіт жаңа, бірақ бұрынғы барлық дәлелдемелер ше? Олар уақыттың желмен ұшқан желтоқсанында жоғалып кеткен. Олар омыртқадағы оқтан бастап, он жылдық ескі ақпараттардан жаңа іздерді табуға тырысады. Терісәтінше, бұл атыс ешқандай кездейсоқ болмаған. Бұл саяси тартыстарға толы, өте нәзік іс, яғни биліктегілерді алаңдататын жағдай. 'Заңгер', 'Қара Эхо' сияқты туындыларымен таныс Коннелли бұл жерде шынымен өзін асырыпты, тығыз әрі күрделі полиция процедурасын ұсына отырып. Сонда, 'Жанған Бөлме'-ні несімен соншалықты тартымды етеді? Бұл тек қылмысты ашу ғана емес; бұл уақыттың өтуі, зорлық-зомбылықтың ұзаққа созылатын салдары және іс бір онжылдық болса да, әділеттілікті табанды түрде іздеу туралы. Босх – осы табандылықтың жарқын үлгісі. Ол ешқашан берілмейді. Ол бәрін көрген, бірақ бұл іс? Бұл басқаша. Бұл он жылға шашырап кеткен, кейбірі тіпті жоғалып кеткен болуы мүмкін бөлшектерден құралған жұмбақ. Ал Сото, жас қыз? Ол жаңа көзқарас, басқаша көзқарас және тәжірибелі детективтің цинизміне қарсы тұра алатын жастық энергияны әкеледі.

Істің мәні: Кешіккен өлім

Оқиғаның орталық өзегі қызықты әрі сәл қорқынышты. Бір адам дереу шабуылдан емес, жылдар бұрын алған жарақатының баяу, азапты салдарынан қайтыс болады. Бұл дереу қылмыстық тергеу туралы біздің қалыпты түсінігімізді бұзады. Әдетте, сіз жаңа қылмыс орнын, куәгерлерді және дереу себептерді іздейсіз. Ал мұнда қылмыс орны он жыл бұрын болған, куәгерлер ұмытып кеткен, ал себеп он жылдық үнсіздікке көмілген. Қайтыс болған адамның өзі, қазір өліп қалса да, омыртқасындағы оқпен он жыл өмір сүрген. Ол он жылдағы өмірі қандай болды? Оны кім атқанын білді ме? Соны анықтауға тырысты ма? Міне, Босх пен Сото жауап беруге тиіс сұрақтар осылар. Бұл тек криминалистика немесе баллистика туралы емес; бұл зорлық-зомбылықтың ұзаққа созылатын әсері туралы. Оқ тек металл емес; ол өзінің уақытын алатын өлімнің белгісі. Және де өлімнің тікелей емес, асқынған түрде болуы заңды және тергеулік қиындықтарды қосады. Бұл кісі өлтіру ме? Абайсызда адам өлтіру ме? Немесе басқа бір нәрсе ме? Медициналық сарапшының есебі маңызды дәлелдемеге айналады, өткен оқиғаны қазіргі өліммен байланыстырады. Босх тек кім мылтық атқанын ғана емес, сол әрекеттің, қанша уақыт бұрын болса да, қалайша адамның қазіргі өліміне тікелей әкелгенін дәлелдеуі керек. Бұл заңды және тергеулік жіпте жүру сияқты.

Босх пен Сото: Жаңа серіктестік

Бұл оқиғаның ең қызықты аспектілерінің бірі – детектив Люсия Сотоның пайда болуы. Босх – жалғыз қасқыр, өз сезіміне және тәжірибесіне сенетін тәжірибелі кәсіпқой. Сото сияқты жас қызды әкелу – экспозицияға және жаңа динамикаға мүмкіндік беретін классикалық әдіс. Сото, мүмкін, көзі ашық, сәл таңырқаған болар, бірақ ол ақылды әрі байқағыш. Ол LAPD-ның жаңа буынын білдіреді, мүмкін Босхтан, ондаған жылдар бойы қызмет еткен, басқаша дайындық пен көзқарастары бар. Олардың өзара әрекеттесулері өте маңызды. Босх алғашқыда қатал және елемейтін болуы мүмкін, бірақ ол да ұстаз. Ол Сотоға тәжірибесін үйретуі керек, ал бұл процесс кезінде ол өз әдістерін қайта қарауға мәжбүр болады және мүмкін, оның көзімен нәрселерді көреді. Ойлап көріңіз: Сото Босхтың жылдар бойы жинаған тәжірибесіне байланысты соқыр болып қалған нәрселерді байқауы мүмкін. Немесе ол технологиялық жағынан мықты болар, Босхты жалықтыратын цифрлық архивтерді қазып шығарар. Босхтың ескі мектеп интуициясы мен Сотоның заманауи тәсілі арасындағы айырмашылықтар от шашады. Бұл тек істі шешу туралы емес; бұл екі түрлі детективтің қалай бірге жұмыс істеуді, бір-біріне сенуді және кедергілерді еңсеру үшін өз күшін біріктіруді үйренуі туралы. Бұл серіктестік өте маңызды, себебі бұл іс – алып. Ол саяси жағынан нәзік, яғни оның шешілуін қаламайтын немесе оны белгілі бір жолмен шешуді қалайтын ықпалды адамдар болуы мүмкін. Сотоның болуы Босхқа қорғаныс қабатын немесе кем дегенде куәгерді ұсынуы мүмкін, өйткені олар бұл тергеудің қауіпті суларында жүзеді.

Саяси кен орны

Міне, 'Жанған Бөлме' стандартты полиция процедурасынан жоғары көтерілетін жері осы. 'Өте қызу, саяси жағынан нәзік іс' деген сөздер үлкен қызыл жалауша болып саналады. Бұл нені білдіреді? Бұл жәбірленушінің ықпалды адаммен байланысы болуы мүмкін немесе атыс оқиғасының өзі саяси реңктерге ие болуы мүмкін дегенді білдіреді. Мүмкін жәбірленуші – құпияны ашқан адам, саясаткерге қатысты қылмыстың куәсі, немесе жай ғана үлкен бір нәрсенің ортасында қалған адам. Себебі қандай болса да, Босх пен Сото аралардың ұясына кіріп барады. Олар жоғары басшылардан, саясаткерлерден, тіпті бөлімнің ішінен қысым көруі мүмкін. Адамдар оларды белгілі бір іздерден аулақ болуға, дәлелдемелерді жасыруға немесе тіпті оларды беделсіз етуге тырысуы мүмкін. Босх әрқашан өзінің моральдық кодексі бойынша әрекет ететін кейіпкер болған, жиі ережелерді бұзғанымен, әрқашан әділеттілікке ұмтылған. Бұл іс оны бұрын-соңды болмағандай сынақтан өткізеді. Ол бұрынғыдан да ақылды, мұқият және мүмкін, қатыгез болуы керек. Ол тек дәлелдемелерді ұстана алмайды; ол айналасындағы саяси ағымдарды ескеруі керек. Сото, жаңа болғандықтан, бұл саяси ойындар туралы көбірек наивті болуы мүмкін, немесе оларды жүргізуде таңғажайып шебер болуы мүмкін. Оның көзқарасы кімнің жіпті тартқанын және неге бұл істі кілем астына жасыруды қалайтынын түсінуде маңызды болуы мүмкін. Тәуекелдер өте жоғары, тек жәбірленушінің отбасы үшін ғана емес, Босх пен Сотоның мансабы үшін, және, мүмкін, LAPD-ның өзінің тұтастығы үшін.

'Кездейсоқ' атыстың құпиясын ашу

Оқиғаның орталық жұмбағы атыстың 'ешқандай кездейсоқ болмаған' деген идеяға негізделген. Бұл оқырмандарды тартатын нәрсе. Егер кездейсоқ болмаса, онда себеп болған. Ал себеп болса, онда ниетпен әрекет еткен қылмыскер болған. Қиындық – он жылдан кейін сол себепті және қылмыскерді табу. Босх пен Сото керісінше жұмыс істеуі керек. Олар, әдетте, жәбірленушінің өмірін зерттеуден бастайды: оның жұмысы, қарым-қатынастары, жаулары, құпиялары. Он жыл бұрын оны кім өлтіргісі келген? Атыс – мақсатты қастандық болды ма? Ескерту болды ма? Немесе басқа бір нәрсе ме? Оқтың өзі оқиғаның кейіпкеріне айналады. Бұл өткенмен байланыстыратын физикалық сілтеме, үнсіз куәгер. Криминалистика оларға қандай қару қолданылғанын, калибрін, тіпті егер қару табылса, оны белгілі бір қаруға байланыстыра алатын баллистиканы айтып бере алады. Бірақ нағыз жұмыс адам факторында болады: ескі ақпарат берушілерді табу, тартыншақ куәгерлерді қайта сұрау, уақыт кестелерін құрастыру және ескі есептердегі немесе куәліктердегі сәйкессіздіктерді іздеу. Коннелли мұндай күрделі сюжетті құруда шебер. Ол ақпараттың жіптерін, кейбірі маңызды емес болып көрінетін, бірақ тартымды әңгімені құру үшін тоқиды. Атыстың кездейсоқ болмағаны туралы ашылу, әдетте, біртіндеп ашылатын жаңалықтардан, шындықты біртіндеп жарыққа шығаратын кішкентай жетістіктер тізбегінен болады деп күтуге болады.

'Жанған Бөлме' метафорасы

Ал 'Жанған Бөлме' деген атау туралы не айтасыз? Бұл әсерлі, солай емес пе? Коннеллидің әлемінде атаулар жиі терең мағынаға ие болады. Жанған бөлме құпиялар сақталатын, дәлелдемелер жойылатын немесе қауіпті жағдай орын алатын орынды білдіруі мүмкін. Мүмкін бұл қылмысқа қатысты нақты бір орынға, өткенге кілті бар жерге сілтейді. Немесе бұл істің өзінің метафорасы болуы мүмкін – тұрақсыз жағдай, уақыты асып бара жатқан бомба, немесе шындықты әдейі жасырып немесе жойып жатқан жер. Бұл шұғылдықты, қауіпті және тұтылып қалған сезімді білдіреді. Мүмкін тергеуде нақты 'жанған бөлме' бар шығар, дәлелдемелер жойылған немесе іздерді жасыру үшін қылмыс орны өртелген жер. Немесе бұл психологиялық болуы мүмкін – жәбірленушінің өмірі 'жанған бөлмеге' айналады, өйткені өткеннің салдары оны қуып жетеді, немесе Босх пен Сото саяси интрига мен қауіпті 'жанған бөлмесінде' қалады. Коннелли әдетте мұндай символдық атауларды өз әңгімелеріне тереңдік пен резонанс қосу үшін қолданады. Бұл жай ғана есте қаларлық атау емес; бұл романның тақырыптары мен атмосферасы туралы нұсқау. Бұл он жыл бұрын болған оқиғаның әлі де жанып тұрғанын, жойылуға дайын екенін білдіреді. Бұл шындықтың, от сияқты, жойылатын, бірақ сонымен бірге жарық түсіретін болуы мүмкін екенін білдіреді. 'Жанған бөлме' – алғашқы қылмыс болған орын, немесе қылмысқа қатысты құпиялар сақталатын орын болуы мүмкін. Ол сондай-ақ Босх пен Сотоға түсетін қысымды білдіруі мүмкін, жарылып кете жаздаған жағдайға тап болғандай сезінеді. Бұл сюжетке қызығушылық пен жағымсыздық қабатын қосады, оқырмандарды осы метафоралық немесе нақты жанған бөлмеде қандай құпиялар жатқанын ойлауға мәжбүр етеді.