Summio

Кітап

Дін атласы

Бұл кітап әлемдік діндердің сан алуан әлеміне тереңірек үңіліп, олардың шығу тегін, салт-дәстүрлерін және ықпалын көрнекі түрде баяндайды.

20 мин оқу

Қолжетімді тілдер

Саммари үзіндісі

Дін әлеміне саяхат: Атласпен бірге

Сәлеметсіздер ме, құрметті достар! Қолдарыңызда бүкіл әлемнің рухани кілемін ұстап отырғандай елестетіп көріңіздер. Міне, Джоан О'Брайен мен Мартин Палмердің «Дін атласы» кітабы дәл осындай мүмкіндікті ұсынады. 2007 жылы Routledge баспасынан шыққан бұл еңбек жай ғана құрғақ ғылыми зерттеу емес, адамзаттың мағына, мақсат және байланыс іздеуінің ең терең қырларын ашатын көркем, жан-жақты зерттеу. Бұл – тек жерлерді ғана емес, сонымен қатар өркениеттерді қалыптастырған, өнерге шабыт берген, қақтығыстарды тудырған және миллиардтаған адамдарға жұбаныш сыйлаған идеяларды аралап шығатын ұлы саяхат іспетті. Сіз діндар болсаңыз да, басқа діндерге қызықсаңыз да, немесе жай ғана әлемді жақсырақ түсінгіңіз келсе де, бұл атлас сіздің жолбасшыңыз болады. Мұны бірден бастауға болатын әңгіме, көз тойдырар визуалды тамашалау және терең танымдық шолу деп ойлаңыз. Бұл кітап діндердің күрделі әлемін түсінікті етуге, оларды біртектес блоктар ретінде емес, тірі, тыныс алатын, дамып отыратын сенім және тәжірибе жүйелері ретінде көрсетуге бағытталған. Ата-баба сенімдерінің көне тамырларынан бастап, әлемдік діндердің жаһандық ауқымына дейін, бұл кітап діни көріністердің «несін», «неге» және «қалай» екенін ашып көрсетеді. Бұл тек доктриналарды ғана емес, сеніммен өмір сүретін адамдардың жанды тәжірибелерін түсіну туралы. Сондықтан, шартты түрде шәйнекке шақырып, жайғасып отырыңыз да, осы таңғажайып атласта ұсынылған адам рухының керемет алуандығын аралап көрейік. Біз жалпы көріністі, егжей-тегжейлі мәліметтерді және мұның бәрінің бүгінгі күні бізге нені білдіруі мүмкін екенін қарайтын боламыз. Бұл көкжиекті кеңейтуге және тіпті, үлкен жоспардағы өз орнымыз туралы жаңа көзқарастарды ұсынуға уәде беретін саяхат.

Ұлы Саяхат: Ішінде Не Бар?

«Дін атласының» өзегі – бұл жан-жақты шолу. Ол үлкен ойыншылардан – христиандық, ислам, индуизм, буддизм, яһудизм – қорықпай, оларға тиісті егжей-тегжейлі назар аударады. Бірақ ол сонымен қатар сикхизм мен джайнизмнен бастап, синтоизм, даосизм және әлемді шарлаған көптеген ата-бабалық және халықтық діндер сияқты сансыз басқа да дәстүрлерге жарық түсіреді. Авторлар мұны біріктіруде, олардың дара ерекшеліктерін де, таңғаларлық байланыстарын да көрсетуде керемет жұмыс атқарды. Кітап бұл кең ландшафт арқылы сізді бағыттау үшін құрылған. Сіз мұнда мыналар туралы түсініктемелер табасыз: Шығу тегі мен тарихы: Бұл сенімдер қайдан шыққан? Негізгі тұлғалар кімдер болды? Олар ғасырлар бойы қалай дамыды? Негізгі сенімдер мен доктриналар: Діндарлар Құдай (немесе құдайлар, немесе Құдай жоқ) туралы, ғалам туралы, өлімнен кейінгі өмір туралы және шындықтың табиғаты туралы неге сенеді? Тәжірибелер мен рәсімдер: Адамдар не істейді? Олар қалай ғибадат етеді, медитация жасайды, мерекелейді, қайғырады және өмірдің маңызды сәттерін белестейді? Қасиетті мәтіндер мен символдар: Қалыптасқан жазбалар қандай және олардың символдары нені білдіреді? Әлеуметтік және мәдени ықпалы: Діндер әртүрлі қоғамдардағы өнерге, архитектураға, заңға, этикаға, саясатқа және күнделікті өмірге қалай әсер етті? Қазіргі өзектілігі: Бұл дәстүрлер қазіргі әлемде қалай жұмыс істейді және қандай қиындықтарға тап болады? Атласты соншалықты құнды ететін – осы жан-жақты тәсіл. Бұл жай ғана фактілерді жаттау емес; бұл осы сенімдер мен тәжірибелердің артындағы адам импульсін түсіну туралы. Бұл сенімнің қалайша мол жақсылықтың – қоғамдастықтың, этиканың, өнердің, үміттің – көзі бола алатынын, бірақ кейде қақтығыс пен бөлінудің көзі болатынын көру туралы. Кітап бұл күрделілікті мақтауға тұрарлық теңгеріммен және айқындылықпен ұсынады.

Христиандық: Бір ғана Оқиғадан Әлдеқайда Көп

Христиандық туралы айтқанда, бір ғана ұйымды елестету оңай. Бірақ «Дін атласы» оның керемет алуандығын ашады. Жаһандық иерархиясы мен көне рәсімдері бар кең католик дәстүрінен, әрқайсысының өз тарихы, теологиялық нюанстары және ғибадат формалары бар сансыз протестанттық деноминацияларға дейін, және ерекше руханилығы бар көне православие шіркеулеріне дейін, христиандық – күрделі отбасы. Кітап ортақ негіздерді зерттейді: Иса Мәсіхтің өмірі мен ілімі, Киелі Жазбаның маңыздылығы және құтқарылу мен қайта тірілу сияқты негізгі ұғымдар. Бірақ сонымен қатар ол алшақтауларды, тарихи расколдарды және оның жаһандық таралуын сипаттайтын жалғасып жатқан диалогтарды да көрсетеді. Сіз христиандықтың континенттерге таралуы, оның әртүрлі мәдениеттерге бейімделуі және Батыс өркениетіне және одан тыс жерлерге тигізген мәңгілік ықпалы туралы білетін боласыз. Бұл екі мың жылды қамтитын сенім, билік, өнер және әлеуметтік өзгерістер туралы әңгіме.

Ислам: Бағыну және Қоғамдастық

Ислам, әлемдегі екінші үлкен дін, Алланың (Құдайдың) еркіне бағынуға (исламның тура мағынасы) негізделген дін ретінде ұсынылған. Атлас Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.а.у.) өмірін, Құранның түсуін және мұсылмандарды біріктіретін бес парызды – сенім куәлігі, намаз, зекет, Рамазан айында ораза ұстау және Меккеге қажылық жасауды зерттейді. Кітап мұсылмандардың жаһандық қауымы – Үмбет ұғымын ерекше атап өтеді және ислам өркениетінің бай кілемін, оның ғылымға, математикаға, философияға және өнерге қосқан үлесін зерттейді. Ол сонымен қатар исламдағы әртүрліліктерді, соның ішінде негізгі сүннет пен шиит тармақтарын және Солтүстік Африкадан Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін таралған ислам дінінің әртүрлі мәдени көріністерін қамтиды. Исламды түсіну оның әділеттілікке, мейірімділікке және білімді іздеуге баса назар аударуын, сондай-ақ бүкіл әлемдегі бір миллиардтан астам адамның өміріне тигізген терең ықпалын бағалауды қамтиды.

Индуизм: Сенімдердің Спектрі

Индуизм көбінесе бір дін емес, Үнді субконтинентінде пайда болған дәстүрлер отбасы ретінде сипатталады. «Дін атласы» бұл күрделілікті қамтиды, бір ғана құрылтайшы немесе сенім жоқ екенін түсіндіреді. Оның орнына, бұл әртүрлі құдайларға (Вишну, Шива және Деви сияқты) деген табынушылықты, карма (іс-әрекет және оның салдары), дхарма (міндет және әділдік) және самсара (туылу, өлу және қайта туылу циклі) ұғымдарын қамтитын сенімдер мен тәжірибелердің кең спектрі. Кітап Ведалар мен Упанишадтардың маңыздылығын, Рамаяна мен Махабхарата эпостарының әңгімелерін және азаттыққа (мокша) апаратын әртүрлі жолдарды зерттейді. Ол индуизмнің тарихи дамуын, оның каста жүйесімен байланысын (бұл сезімтал және дамып келе жатқан аспекті болғанымен) және мерекелердегі, ғибадатханадағы ғибадаттар мен йогадағы оның жанды көріністерін қамтиды. Бұл үнді мәдениетімен терең байланысқан, уақыттың циклдік көрінісін және адам мен Құдай арасындағы терең байланысты насихаттайтын дін.

Буддизм: Ағартушылыққа Жол

Сиддхартха Гаутамамен (Будда) басталған буддизм – азаптан ағартушылыққа апаратын жолды ұсынады. Атлас негізгі ілімдерді бөледі: Төрт Асыл Шындық (азаптың шындығы, оның себебі, оның жойылуы және жойылу жолы) және Сегіз Ақылды Жол (дұрыс түсінік, ой, сөз, әрекет, кәсіп, күш-жігер, ойдағы тыныштық және шоғырлану). Ол негізгі тармақтарды – Тхеравада («Ақсақалдар жолы»), Оңтүстік-Шығыс Азияда кең таралған, және Махаяна («Ұлы Көлік»), Шығыс Азияда танымал, бұл Дзен және Тибет буддизмі сияқты дәстүрлерді қамтиды. Кітап медитацияға, ойдағы тыныштыққа, мейірімділікке және нирвана ұғымына баса назар аударады. Ол буддизмнің Үндістаннан Азияға таралуын және Батыстағы белсенділігін баяндай отырып, оның бейімделу қабілетін және ақыл мен шындықтың табиғатына қатысты терең психологиялық және философиялық түсініктерін көрсетеді.